เกิดความกังวลหลังผู้ให้บริการดาวเทียมจำกัดภาพอิหร่านตามแรงกดดันจากสหรัฐฯ
โดย แมตต์ เมอร์ฟี
11 เมษายน 2026
บีบีซี เวอริฟาย ใช้ภาพถ่ายดาวเทียมจากแพลเน็ตในการสืบสวนการโจมตีทางอากาศของสหรัฐฯ ต่อโรงเรียนในเมืองมีนาบ อิหร่าน
องค์กรด้านมนุษยธรรมและนักข่าวต่างแสดงความกังวล หลังจากบริษัทภาพถ่ายดาวเทียมชั้นนำแจ้งผู้ใช้งานว่ากำลังจำกัดการเข้าถึงภาพถ่ายของอิหร่านและพื้นที่ส่วนใหญ่ของตะวันออกกลาง ตามคำร้องขอจากรัฐบาลสหรัฐฯ
แพลเน็ต แล็บส์ ซึ่งตั้งอยู่ในแคลิฟอร์เนีย เริ่มหน่วงการให้ภาพถ่ายใหม่จากภูมิภาคนี้ 14 วันตั้งแต่เดือนมีนาคม และต่อมาก็เปลี่ยนเป็นการจำกัด "อย่างไม่มีกำหนด" ไปเลย
การตัดสินใจครั้งนี้ทำให้นักข่าว กลุ่มมนุษยธรรม และนักวิเคราะห์ใช้ภาพถ่ายดาวเทียมเพื่อประเมินผลกระทบจากสงครามสหรัฐฯ-อิสราเอล กับอิหร่านได้ยากขึ้น ทั้งความเสียหายต่อเป้าหมายทางทหารและโครงสร้างพื้นฐานของพลเรือน
ยังไม่ชัดเจนว่าอะไรทำให้สหรัฐฯ กดดันให้แพลเน็ตระงับการให้บริการ และกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ ก็ไม่ตอบคำขอให้แสดงความเห็น
แพลเน็ตเคยบอกว่านโยบายหน่วงเวลา 14 วันเดิมนั้น "เพื่อให้มั่นใจว่าภาพถ่ายของเราจะไม่ถูกนำไปใช้ในเชิงยุทธวิธีโดยฝ่ายตรงข้ามเพื่อโจมตีบุคลากรพันธมิตรและพันธมิตรนาโต้ รวมถึงพลเรือน"
บริษัทแถลงต่อบีบีซี เวอริฟาย ว่าตอนนี้กำลังเปลี่ยนไปใช้ระบบ "การเผยแพร่แบบควบคุม" และจะแชร์ภาพที่คัดเลือกแล้ว "เป็นครั้งๆ ไปจนกว่าความเสี่ยงด้านความมั่นคงจะลดลง"
บริษัทปฏิเสธที่จะบอกว่าข้อจำกัดกว้างขวางแค่ไหน แต่จากการเข้าถึงพอร์ทัลของบีบีซี เวอริฟาย ดูเหมือนจะครอบคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของตะวันออกกลาง รวมถึงอิรัก เลบานอน อิสราเอล และกาซา
ผู้เชี่ยวชาญด้านภาพถ่ายดาวเทียมคนหนึ่งบอกกับบีบีซี เวอริฟาย ว่าบริษัทอย่างแพลเน็ตที่มีสัญญากับกองทัพ บางทีก็ "ปฏิบัติตามโดยสมัครใจ" ตามคำร้องขอที่จริงๆ แล้ว "ขับเคลื่อนด้วยโครงสร้างแรงจูงใจทางการค้า"
บีบีซี เวอริฟาย ใช้ภาพถ่ายจากแพลเน็ตในการรายงานข่าวทั่วตะวันออกกลาง รวมถึงตั้งแต่สงครามในอิหร่านเริ่มขึ้นปลายเดือนกุมภาพันธ์ เช่น ตอนที่สหรัฐฯ โจมตีโรงเรียนในเมืองมีนาบของอิหร่าน
การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ทำให้ภาพถ่ายที่ถ่ายหลังวันที่ 9 มีนาคม ไม่สามารถเข้าถึงได้ตามปกติสำหรับลูกค้าของบริษัทอีกต่อไป
ภาพถ่ายดาวเทียมกลายเป็นเครื่องมือสำคัญสำหรับนักข่าว ตามที่ เบนจามิน สตริก นักข่าวสืบสวนที่เคยทำงานให้ซีเอ็นเอ็น ไฟแนนเชียล ไทม์ส และบีบีซี กล่าว
สิ่งนี้สำคัญเป็นพิเศษสำหรับ "เขตขัดแย้ง ภัยพิบัติ และสภาพแวดล้อมที่ถูกจำกัดการเข้าถึง ซึ่งนักข่าวไม่สามารถเข้าถึงพื้นที่ได้อย่างปลอดภัย หรือข้อมูลถูกควบคุมอย่างเข้มงวด" เขากล่าว
โมเดลธุรกิจของแพลเน็ตคล้ายกับบริษัทอื่นๆ ในอุตสาหกรรม บริษัทขยายงานกับภาคกลาโหมของสหรัฐฯ มาตลอด รวมถึงสำนักงานข่าวกรองภูมิสารสนเทศแห่งชาติสหรัฐฯ และกองทัพเรือสหรัฐฯ ผ่านบริษัทลูก นอกจากนี้ยังทำงานกับกองทัพเยอรมันและสวีเดนด้วย
แวนเตอร์ ซึ่งเดิมชื่อ แม็กซาร์ มีสัญญากับกองทัพบกสหรัฐฯ และกองกำลังอวกาศสหรัฐฯ และจำกัดการให้ภาพฐานทัพสหรัฐฯ อยู่แล้ว อย่างไรก็ตาม บริษัทบอกกับรอยเตอร์ส์เมื่อต้นสัปดาห์นี้ว่าไม่ได้ถูกเจ้าหน้าที่เพนตากอนขอให้จำกัดการให้ภาพอิหร่าน
บิล กรีร์ นักวิเคราะห์ภูมิสารสนเทศที่เคยทำงานที่แม็กซาร์ และเป็นผู้ร่วมก่อตั้งบริการดาวเทียมที่ไม่แสวงหากำไร คอมมอน สเปซ ตั้งข้อสังเกตว่า จำนวนสัญญากลาโหมที่บริษัทอย่างแพลเน็ตถืออยู่ ทำให้รัฐบาลมีอิทธิพลเหนือบริษัทเหล่านี้ในระดับหนึ่ง
"สิ่งที่เราเห็นตอนนี้คือการปฏิบัติตามโดยสมัครใจที่ขับเคลื่อนด้วยโครงสร้างแรงจูงใจทางการค้า ไม่ใช่คำสั่งทางกฎหมาย" เขาบอกกับบีบีซี เวอริฟาย
"เมื่อลูกค้ารายใหญ่ที่สุดของคุณเป็นรัฐบาลเดียวกับที่กำกับดูแลคุณ เส้นแบ่งระหว่างสมัครใจกับไม่สมัครใจก็บางมากเลย"
กรีร์ยังสังเกตด้วยว่ากลุ่มมนุษยธรรมได้รับผลกระทบจากการจำกัดภาพถ่ายดาวเทียม
"เมื่อทั้งภูมิภาคมืดลงอย่างไม่มีกำหนด มันส่งผลโดยตรงต่อความสามารถในการวางแผนอพยพ ประเมินความเสียหาย บันทึกการละเมิดสิทธิมนุษยชน และประสานงานการส่งความช่วยเหลือ" เขากล่าว
องค์กรการกุศลอ็อกแฟมบอกกับบีบีซี เวอริฟาย ว่าใช้ภาพถ่ายดาวเทียมในการวางแผนด้านโลจิสติกส์บางส่วนระหว่างสงครามและภัยพิบัติ
แมกนัส คอร์ฟิกเซน หัวหน้าฝ่ายมนุษยธรรมของกลุ่ม กล่าวว่าในกาซา ซึ่งแพลเน็ตระงับการให้บริการเช่นกัน บริการดาวเทียมช่วยให้พวกเขาดำเนินโปรแกรมน้ำ สุขาภิบาล และสุขอนามัย (วอช) ได้
"เราเข้าถึงระบบน้ำเหล่านี้ด้วยตัวเองไม่ได้" เขาพูด "เราเลยพยายามใช้ภาพถ่ายดาวเทียมดูว่าระบบยังใช้งานได้อยู่หรือถูกทำลายไปแล้ว"
เขาเสริมว่าจากการตรวจสอบภาพถ่าย อ็อกแฟมก็วางแผนว่าต้องขนอุปกรณ์อะไรเข้าไปในฉนวนกาซาบ้าง
บีบีซี เวอริฟาย ก็พึ่งพาภาพถ่ายดาวเทียมในการรายงานความเปลี่ยนแปลงและความเสียหายในกาซาด้วยเหมือนกัน เนื่องจากอิสราเอลไม่อนุญาตให้สื่อส่งนักข่าวเข้าไปในฉนวนได้เอง เคยมีความล่าช้าในการให้ภาพจากกาซามาก่อน แต่ไม่เคยมากขนาดนี้
ท็อดด์ แฮร์ริสัน นักวิจัยอาวุโสจากสถาบันอเมริกัน เอ็นเตอร์ไพรส์ และอดีตกัปตันกองทัพอากาศสหรัฐฯ บอกกับบีบีซี เวอริฟาย ว่ากองทัพอิหร่านมีขีดความสามารถในการเฝ้าระวังด้วยดาวเทียมของตัวเองจำกัดมาก ต้องพึ่งพารัสเซีย จีน และ "ภาพถ่ายที่สามารถซื้อได้จากผู้ให้บริการเชิงพาณิชย์" เป็นหลัก
"บริษัทเชิงพาณิชย์ของสหรัฐฯ และยุโรปมีขีดความสามารถด้านการเฝ้าระวังอวกาศที่ดีที่สุดในโลก" เขากล่าว
"ข้อมูลนี้จะมีคุณค่ามหาศาลสำหรับอิหร่านในการโจมตีเป้าหมายทั่วตะวันออกกลาง... และประเมินประสิทธิภาพของการโจมตี"
นอกจากนี้ยังมีความกังวลว่าผู้ไม่หวังดีฉวยโอกาสจากการจำกัดภาพถ่ายอิหร่านมาปล่อยภาพปลอมทางออนไลน์ด้วย
อามีร์ ฟาร์ฮันด์ ผู้ก่อตั้ง ซอร์ แอตลาส แพลตฟอร์มแผนที่ของออสเตรเลียที่ใช้ภาพถ่ายดาวเทียม บอกกับบีบีซี เวอริฟาย ว่าพวกเขาติดตามพบว่ามี "ภาพถ่ายดาวเทียมปลอมเพิ่มขึ้นมหาศาลในช่วงสงครามนี้" และเสริมว่าแนวโน้มนี้ "กำลังกลายเป็นปัญหาร้ายแรง"
เมื่อไม่มีบริการจากแพลเน็ต ลูกค้าสื่อของบริษัท เช่น บีบีซี และเดอะ นิวยอร์ก ไทม์ส ก็หันไปใช้ผู้ให้บริการที่ไม่ใช่ของสหรัฐฯ แทน
แต่ คริสตอฟ เคิตท์ล นักข่าวสืบสวนเชิงภาพของเดอะ นิวยอร์ก ไทม์ส บอกว่าความละเอียดที่ผู้ให้บริการบางรายเสนอ เช่น องค์การอวกาศยุโรป ไม่ได้ให้รายละเอียดหรือครอบคลุมพื้นที่ได้เท่า
"ภาพมันเบลอกว่า ผมแยกไม่ออกระหว่างรถยนต์ ยานพาหนะ อะไรพวกนี้" เขาพูด "กับผู้ให้บริการอย่างแพลเน็ต แล็บส์ ข้อดีคือเขาถ่ายภาพเกือบทุกที่บนโลกวันละครั้ง"
แฮร์ริสันบอกว่าเขาคาดว่าข้อจำกัดแบบที่ขอให้แพลเน็ตทำจะพบเห็นได้บ่อยขึ้น แต่จะยิ่งไม่ค่อยได้ผลเมื่ออุตสาหกรรมขยายตัวและมีผู้ให้บริการรายใหม่เกิดขึ้นทั่วโลก
"เพราะเทคโนโลยีแบบใช้งานได้สองทางอย่างนี้ถูกทำให้เป็นประชาธิปไตยมากขึ้นเรื่อยๆ มันทำให้สนามรบยุคใหม่โปร่งใสสำหรับทั้งสองฝ่ายมากกว่าที่เคยเป็นมา" เขากล่าว
"นั่นเป็นความจริงของชีวิตที่สหรัฐฯ และประเทศอื่นๆ ต้องปรับตัวในการวางแผนและดำเนินปฏิบัติการทางทหาร"
#Trump #Iran #KhargIsland #StraitOfHormuz #OilCrisis #USNEWS #USA #UsNews #MiddleEastConflict #USMilitary #IranWar #OilPrices #IRGC #Hezbollah #Israel #Iraq #GulfCrisis #MojtabaKhamenei #EnergyMarket #GlobalSupplyDisruption #PeteHegseth #USNavy #RegionalWar #ทรัมป์ #อิหร่าน #เกาะคาร์ก #ช่องแคบฮอร์มุซ #วิกฤตน้ำมัน #สงครามตะวันออกกลาง #กองทัพสหรัฐ #สงครามอิหร่าน #ราคาน้ำมัน #กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติ #เฮซบอลเลาะห์ #อิสราเอล #อิรัก #วิกฤตอ่าวเปอร์เซีย #คาเมเนอี #ตลาดพลังงาน #พลังงานโลก #เฮกเซธ #กองทัพเรือสหรัฐ #สงครามภูมิภาค
