เบื้องหลังการสืบสวน: ทำไมเจ้าหน้าที่ DEA ปล่อยให้ยา 'เฟนทานิล' มรณะนับแสนเม็ดไหลสู่ท้องถนน
เบื้องหลังการสืบสวน: ทำไมเจ้าหน้าที่ DEA ปล่อยให้ยา 'เฟนทานิล' มรณะนับแสนเม็ดไหลสู่ท้องถนน
จิม มัสเตียน นักข่าวสำนักข่าว AP เปิดเผยเบื้องหลังการสืบสวนชิ้นหนึ่งที่ตีแผ่ว่าสำนักงานปราบปรามยาเสพติดสหรัฐ (DEA) จงใจปล่อยให้ยาเฟนทานิลปลอมหลายแสนเม็ดกระจายสู่ท้องถนนในรัฐนิวเม็กซิโกในช่วงปี 2023-2025 โดยอ้างว่าเป็นกลยุทธ์เพื่อสาวไปถึงเครือข่ายค้ายารายใหญ่ ขณะที่ผู้แจ้งเบาะแสมองว่านี่คือการนำชีวิตประชาชนมาเป็นเดิมพัน บทความนี้คือบทสัมภาษณ์มัสเตียนที่เล่าถึงวิธีการขุดคุ้ยข้อมูลลับชิ้นนี้ออกมา
จุดเริ่มต้นจากตัวอักษรที่ลืมเซ็นเซอร์
มัสเตียนและโจชัว กูดแมน เพื่อนนักข่าว AP ร่วมกันตรวจสอบเอกสารภายในของ DEA หลายร้อยฉบับ พร้อมสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่ทั้งในและนอกราชการ จุดเริ่มต้นมาจากกูดแมนที่ไปสะดุดกับคำร้องของ "ผู้แจ้งเบาะแส" ซึ่งกล่าวหาว่า DEA ปล่อยให้เฟนทานิลทะลักเข้าสู่ท้องถนนในนิวเม็กซิโก เอกสารชิ้นนี้ถูกส่งถึงทำเนียบขาวเมื่อเดือนกันยายนแต่กลับไม่มีสื่อใดหยิบมาเล่น
เอกสารถูกขีดฆ่าปิดบังข้อมูลแทบทั้งหมด ทั้งชื่อผู้แจ้งเบาะแสและปริมาณยาที่ไม่ได้ถูกยึด แต่จุดพลิกผันคือความผิดพลาดเล็ก ๆ ของผู้เซ็นเซอร์ มัสเตียนสังเกตเห็นว่านามสกุลของผู้แจ้งเบาะแสมีตัวอักษร "l" หลุดออกมาท้ายคำ จากนั้นเขาจึงไล่ส่งข้อความผ่าน LinkedIn หาเจ้าหน้าที่ DEA ที่เคยทำงานในเมืองอัลบูเคอร์คีและมีนามสกุลลงท้ายด้วย "l" จนในที่สุดได้รับการต่อสายไปยังตัวผู้แจ้งเบาะแส คือ เดวิด ฮาวเวลล์ และได้บินไปพบกับเขาที่นิวเม็กซิโก
ทำไม "ปล่อยยาเดิน" จึงอันตรายเมื่อเป็นเฟนทานิล
DEA มีกลยุทธ์ที่เรียกว่าการ "ปล่อยยาเดิน" (let drugs walk) มานานแล้ว นั่นคือยอมไม่ยึดยาล็อตเล็กเพื่อตามสาวไปจับผู้ค้ารายใหญ่กว่า แต่สิ่งที่ทำให้กลยุทธ์นี้น่ากังวลเป็นพิเศษเมื่อเป็นเฟนทานิล คือความรุนแรงและอันตรายถึงตายของมัน DEA เองยังเตือนในแคมเปญ "One Pill Can Kill" ว่าเฟนทานิลเพียงไม่กี่มิลลิกรัม ปริมาณเท่าปลายดินสอ ก็เพียงพอที่จะคร่าชีวิตผู้ใหญ่ได้
ยาเหล่านี้มักเป็นยาปลอมที่ผลิตโดยแก๊งค้ายาในแล็บลับที่เม็กซิโก ออกแบบให้เหมือนยาแก้ปวดยี่ห้อดัง แต่มีปริมาณเฟนทานิลที่ไม่อาจคาดเดาได้ ในการสืบสวนพบกรณีหนึ่งเมื่อปี 2023 ที่เจ้าหน้าที่ DEA เฝ้าดูการส่งยาในลานบ้านเคลื่อนที่แห่งหนึ่งในอัลบูเคอร์คีอย่างใกล้ชิด ถึงขั้นบันทึกในรายงานว่ามีการส่งยาถึง 74,000 เม็ด แต่กลับไม่ยึด ฮาวเวลล์เปรียบเทียบว่าการตัดสินใจครั้งนั้นซึ่งเกิดขึ้นในช่วงที่ยอดผู้เสียชีวิตจากยาเกินขนาดพุ่งสูงสุด เปรียบได้กับ "การแจกเฟนทานิลคนละหนึ่งเม็ดให้กับทุกคนในสนามฟุตบอลทั้งสนาม"
DEA ยืนยันทำตามกฎหมาย
ฝ่ายเจ้าหน้าที่รัฐออกมาปกป้องการตัดสินใจดังกล่าว อเล็กซ์ อูบาเยซ อดีตอัยการสหรัฐประจำอัลบูเคอร์คี ยอมรับว่าบางครั้งทางการ "ปล่อยยาเดิน" เพื่อสาวไปถึง "ปลาตัวใหญ่กว่า" ซึ่งเขาเชื่อว่าช่วยรักษาชีวิตคนได้มากกว่าการพยายามสกัดทุกล็อต
ด้าน DEA แถลงว่าคำกล่าวที่ว่าหน่วยงานจงใจปล่อยให้เฟนทานิลถึงมือชุมชนนั้น "เป็นเท็จและบิดเบือนข้อเท็จจริงอย่างสิ้นเชิง" โดยโฆษกระบุว่าการตัดสินใจเชิงสืบสวนทั้งหมด "ถูกต้องตามกฎหมาย สมเหตุสมผลตามสถานการณ์ และสอดคล้องกับแนวทางของกระทรวง"
ผู้แจ้งเบาะแสและการต่อสู้ภายในองค์กร
ฮาวเวลล์ ซึ่งทำงานกับ DEA มานานถึง 19 ปี ยื่นคำร้องในฐานะผู้แจ้งเบาะแสอย่างเป็นทางการต่อสำนักงานที่ปรึกษาพิเศษ (OSC) ในช่วงปลายปี 2023 พร้อมหลักฐานทั้งรายงาน อีเมล และข้อความ รวมถึงข้อความที่เพื่อนร่วมงานพูดคุยถึงการส่งยาล็อตหนึ่งจำนวนถึง 100,000 เม็ดที่พวกเขาเห็นแต่เลือกที่จะไม่ยับยั้ง
ในตอนแรก OSC กังวลมากจนพบว่ามี "ความเป็นไปได้สูงว่าจะมีการกระทำผิด" และร้องขอให้กระทรวงยุติธรรมเข้าสอบสวน อย่างไรก็ตาม ในปี 2024 สำนักความรับผิดชอบทางวิชาชีพของกระทรวงยุติธรรมกลับสรุปว่า DEA และสำนักงานอัยการตัดสินใจอย่างสมเหตุสมผล และการนิ่งเฉยไม่ได้ก่อให้เกิด "อันตรายเฉพาะเจาะจงต่อสุขภาพประชาชน" ฮาวเวลล์และผู้วิจารณ์รายอื่นแย้งว่าผู้สอบสวนภายในมองข้ามคำถามสำคัญที่ว่า DEA ปล่อยให้เฟนทานิลปริมาณมหาศาลทะลักสู่ท้องถนนหรือไม่
บทเรียนจากการสืบสวน
สิ่งที่มัสเตียนมองว่าน่าสนใจที่สุดคือ "ช่องว่างมหาศาล" ระหว่างสิ่งที่หน่วยงานบังคับใช้กฎหมายทำด้วยภาษีของประชาชน กับสิ่งที่ประชาชนรับรู้จริง ๆ เจ้าหน้าที่รัฐมีดุลพินิจกว้างขวางและตัดสินใจในเรื่องที่กระทบความปลอดภัยของสาธารณะทุกวัน โดยมักขอให้ประชาชน "เชื่อใจ" ว่าพวกเขากำลังทำสิ่งที่ถูกต้อง
ที่น่าสังเกตคือ เอกสารเหล่านี้จะไม่มีทางถูกเปิดเผยภายใต้กฎหมายเสรีภาพในการเข้าถึงข้อมูล และในขณะที่คำร้องของฮาวเวลล์กำลังตั้งคำถามอย่างจริงจัง กระทรวงยุติธรรมกลับแก้ไขกฎภายในที่ไม่เปิดเผยต่อสาธารณะ เพื่อมอบดุลพินิจให้เจ้าหน้าที่มากขึ้นในการตัดสินว่าจะยึดยามรณะตัวนี้หรือไม่ ทั้งนี้ ทำเนียบขาวได้ประกาศให้เฟนทานิลเป็น "อาวุธทำลายล้างสูง" เมื่อปีที่ผ่านมา
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- ช่วงเวลา: DEA ปล่อยให้เฟนทานิลหลายแสนเม็ดกระจายสู่ท้องถนนในนิวเม็กซิโกระหว่างปี 2023-2025
- กรณีตัวอย่าง: เจ้าหน้าที่เฝ้าดูการส่งยา 74,000 เม็ดในปี 2023 แต่ไม่ยึด และมีอีกล็อตที่ระบุถึง 100,000 เม็ด
- ผู้แจ้งเบาะแส: เดวิด ฮาวเวลล์ เจ้าหน้าที่ DEA ประสบการณ์ 19 ปี ยื่นคำร้องปลายปี 2023
- ความรุนแรง: เฟนทานิลเพียงไม่กี่มิลลิกรัมก็ฆ่าคนได้ และถูกประกาศเป็น "อาวุธทำลายล้างสูง"
- จุดแตกหักของข่าว: ตัวอักษร "l" ท้ายนามสกุลที่หลุดจากการเซ็นเซอร์ นำไปสู่การพบตัวผู้แจ้งเบาะแส
