ปรากฏการณ์ 'เมฆไฟ' หรือ Pyrocumulonimbus เกิดขึ้นในฝรั่งเศสเป็นครั้งแรก
นักดับเพลิงที่ต่อสู้กับไฟป่าครั้งร้ายแรงในฝรั่งเศส (France) ต้องเผชิญภัยคุกคามรูปแบบใหม่ นั่นคือเมฆไฟขนาดมหึมาที่สร้างลมและฟ้าผ่าของตัวเอง ซึ่งสามารถจุดไฟลุกลามเพิ่มได้อีก
ปรากฏการณ์ที่เรียกว่า "เมฆไฟ" หรือ pyrocumulonimbus นี้ มีลักษณะคล้ายพายุฝนฟ้าคะนองที่ดูน่าสะพรึงกลัว เกิดจากไฟป่าที่ลุกลามรุนแรง และสามารถซ้ำเติมสถานการณ์ที่เลวร้ายอยู่แล้วให้แย่ลงไปอีก
ปรากฏการณ์นี้ถือเป็นเรื่องใหม่สำหรับฝรั่งเศส และเป็นอีกหนึ่งผลพวงจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (climate change) ที่มนุษย์เป็นต้นเหตุ ตามคำกล่าวของนักวิจัยชาวฝรั่งเศส ฌ็อง-บัปติสต์ ฟิลิปปี (Jean-Baptiste Filippi) ผู้ศึกษาเรื่องไฟป่า
ขณะที่นักดับเพลิงทางตะวันตกเฉียงใต้ของฝรั่งเศสพยายามควบคุมไฟป่าครั้งใหญ่ ก่อนที่คลื่นความร้อนระลอกใหม่จะมาเยือนประเทศอีกครั้ง ฟิลิปปีได้อธิบายปรากฏการณ์นี้ให้กับสำนักข่าว AFP ฟัง
เมฆไฟคืออะไร
ฟิลิปปีอธิบายว่า มันคือพายุที่เกิดจากลมร้อนลอยตัวขึ้นเป็นแท่งเหนือกองไฟ
เริ่มต้นจากเมฆก้อนเล็กสีขาวน่ารักที่เรียกว่าเมฆคิวมูลัส ซึ่งเกิดจากไอน้ำควบแน่นเป็นหยดน้ำเล็กๆ
เมื่อดวงอาทิตย์ให้ความร้อนแก่พื้นดิน ไอน้ำจะควบแน่นอย่างรวดเร็ว เมฆคิวมูลัสจึงขยายตัวใหญ่ขึ้นมาก จนมีน้ำแขวนลอยอยู่หลายพันตัน
จากนั้นเมื่ออากาศโดยรอบร้อนขึ้นมากพอ จะก่อตัวเป็นแท่งเมฆรูปทั่งตีเหล็ก เรียกว่าคิวมูโลนิมบัส
กระบวนการนี้ทำให้อากาศควบแน่นมากขึ้นไปอีกและสร้างพลังงานมหาศาล โดยมีกระแสลมพัดขึ้นเร็วกว่า 150 กิโลเมตรต่อชั่วโมง
จากนั้นฝนจะตกลงมา แต่ระเหยหายไปก่อนถึงพื้น
แม้กระนั้นมันก็ยังทำให้บรรยากาศบริเวณที่ฝนตกเย็นลง จนเกิดกระแสลมพัดลงที่รุนแรง
เมฆไฟหายากแค่ไหน
ปรากฏการณ์นี้พบได้ทั่วไปในโปรตุเกส (Portugal) แคลิฟอร์เนีย (California) และออสเตรเลีย (Australia) ซึ่งนักดับเพลิงคุ้นเคยกับมันมากกว่า ในโปรตุเกสเองก็เคยพบไม่บ่อยนัก จนกระทั่งไฟป่าร้ายแรงที่ Pedrogao Grande เมื่อปี 2017 ทำให้สถานการณ์เปลี่ยนไป
สำหรับฝรั่งเศส เมฆไฟชนิดนี้ค่อนข้างใหม่ เคยเกิดขึ้นบ้างที่เมือง Landiras ทางใต้ของบอร์กโดซ์ (Bordeaux) เมื่อปี 2022 แต่อยู่ได้ไม่นาน
ดังนั้นเราจึงต้องเรียนรู้วิธีรับมือไฟป่าที่สร้างลมของตัวเอง ซึ่งถือเป็นเรื่องค่อนข้างใหม่
การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเป็นต้นเหตุหรือไม่?
ใช่ ผลพวงหนึ่งจากภาวะโลกร้อนคือคลื่นความร้อนที่ถี่ขึ้น แม้พายุฝนฟ้าคะนองจะพบได้ทั่วไปในพื้นที่ที่เกิดไฟไหม้ครั้งนี้ แต่การเกิดสภาวะพายุฝนฟ้าคะนองหลังคลื่นความร้อนสามระลอกติดต่อกันถือเป็นการผสมผสานรูปแบบใหม่
ทำนายล่วงหน้าได้หรือไม่
หน่วยงานพยากรณ์อากาศสามารถทำนายพายุฝนฟ้าคะนองได้ แต่เนื่องจากพายุเหล่านี้อยู่เหนือกองไฟโดยตรง เราจึงต้องรู้ตำแหน่งที่แน่ชัดของไฟล่วงหน้า ซึ่งเป็นไปไม่ได้
เราสามารถคาดการณ์เงื่อนไขที่จะนำไปสู่ไฟป่าเหล่านี้ได้ แต่ไม่อาจรู้ตำแหน่งที่แน่ชัดของมัน
ความท้าทายที่ใหญ่ที่สุดคือความไม่แน่นอนของมัน ไฟป่าทางตะวันตกเฉียงใต้ในแคว้น Gironde ของฝรั่งเศสเริ่มต้นด้วยลมเหนือ จากนั้นเปลี่ยนเป็นลมตะวันตก ลมใต้ ลมตะวันออก แล้วก็วนกลับไปเป็นลมใต้ ลมตะวันตกอีกครั้ง
นอกจากนี้ยังมีพลังงานศักย์สะสมอยู่ในชั้นบรรยากาศ ซึ่งทำให้ในพื้นที่หนึ่ง กระแสลมพัดขึ้นดูดเถ้าถ่านลอยขึ้นไปและพัดพาไฟให้ลุกลามไปไกลขึ้น
สภาพในพื้นที่กลายเป็นหายนะ และอัตราการลุกลามของไฟก็รวดเร็วอย่างน่าตกใจ
tag:#ไฟป่า #ฝรั่งเศส #Pyrocumulonimbus #เมฆไฟ #สิ่งแวดล้อม #ClimateChange #Bordeaux #สภาพอากาศ #WorldNews #ภัยพิบัติ #FarangThai
