ปารีสจัดนิทรรศการเชิดชูโลกแห่งวิสัยทัศน์ของฮิลมา อัฟ คลินต์ ศิลปินผู้ล้ำหน้ายุคสมัย
หลายปีก่อนที่มอนเดรียน (Mondrian) และคันดินสกี (Kandinsky) จะได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้บุกเบิกศิลปะแบบนามธรรม สาวสวีเดนคนหนึ่งชื่อฮิลมา อัฟ คลินต์ ได้สร้างสรรค์ผลงานศิลปะอันโดดเด่นและล้ำหน้ายุคสมัย ผลงานชิ้นเอก "Paintings for the Temple" ของเธอที่ถูกซ่อนไว้ในห้องนิรภัยลึกลับมาเป็นเวลายาวนาน ตอนนี้กำลังจัดแสดงในฝรั่งเศสเป็นครั้งแรกในนิทรรศการสำคัญที่กรองด์ ปาเล กรุงปารีส
ในฤดูใบไม้ร่วงปี 1907 ศิลปินสาวชาวสวีเดนผู้ใช้ชีวิตเงียบ ๆ ม้วนกระดาษผืนใหญ่ออกมาคลี่บนพื้นสตูดิโอ แล้วเริ่มลงมือวาด
เธอวาดอย่างอิสระและกล้าหาญ ภาพค่อย ๆ เผยตัวอย่างรวดเร็วใต้ฝีแปรง
เกลียวคลื่นที่หมุนวนอย่างนุ่มนวล เปลือกหอย และวงกลม ตัดกับสีส้มสดสะดุดตา เส้นสายโค้งและห่วงกระจายลงมาเคียงข้างรูปร่างคล้ายดอกไม้ในโทนชมพูอ่อนและน้ำเงินจัด บางครั้งรูปทรงอินทรีย์และเรขาคณิตดูเหมือนลอยอยู่กลางผืนผ้าใบ
เธอลงมือไวจนสีบางส่วนวิ่งออกขอบภาพ บางภาพยังเห็นรอยเท้าของเธอติดอยู่ ภาพเขียนที่เปล่งประกายและลึกลับเหล่านี้ดูเกือบจะเรืองแสงด้วยตัวเอง
ผลงานชุดใหญ่ "The Ten Largest" ที่ฮิลมา อัฟ คลินต์ (1862-1944) สร้างสรรค์ขึ้น เป็นส่วนหนึ่งของผลงานนามธรรมขนาดยักษ์ที่ทั้งเปี่ยมวิสัยทัศน์ "Paintings for the Temple" (1906-1915) ซึ่งปัจจุบันจัดแสดงที่กรองด์ ปาเล กรุงปารีส เป็นครั้งแรก
The Ten Largest, n°2 (Childhood), 1907, ขนาด 315× 234 ซม., HaK103. ได้รับความเอื้อเฟื้อจากมูลนิธิฮิลมา อัฟ คลินต์ © The Moderna Museet, สตอกโฮล์ม
หลายปีก่อนที่บุรุษซึ่งถือกันว่าเป็นบิดาผู้ก่อตั้งศิลปะนามธรรม คันดินสกี มอนเดรียน และมาเลวิช (Malevich) จะสร้างผลงาน อัฟ คลินต์ได้สร้างสรรค์ผลงานชุดที่ฉีกแนวอย่างรุนแรง ซึ่งยังคงสะดุดตาทั้งในความสดใหม่และขนาดของมันแม้กระทั่งในวันนี้
'น่าทึ่ง สง่างาม'
"ผลงานชุดอันน่าทึ่งนี้ไม่มีอะไรเทียบได้" ปาสกาล รุสโซ (Pascal Rousseau) ภัณฑารักษ์นิทรรศการกล่าว
"การได้ยืนเผชิญหน้ากับ 'The Ten Largest' ยังคงเป็นภาพที่น่าทึ่ง แม้ในวันนี้" รุสโซกล่าว และเสริมว่าเขาเชื่อว่ามันคือผลงานชิ้นสำคัญแห่งศตวรรษที่ 20
"มันน่าทึ่ง สง่างาม... แม้แต่คันดินสกีก็ไม่เคยทำงานในสเกลขนาดนี้"
รุสโซได้รู้จักผลงานของอัฟ คลินต์ผ่านนิทรรศการสำคัญในลอสแองเจลิสปี 1986 ชื่อ "The Spiritual in Art: Abstract Painting 1890-1985" และผลักดันให้นำผลงานของเธอมาจัดแสดงในปารีสมาตั้งแต่ปี 2013
"แต่ปารีสยังไม่พร้อมในตอนนั้น" เขาเล่า พลางยินดีที่ในที่สุดได้แนะนำให้สาธารณชนชาวฝรั่งเศสรู้จักอัฟ คลินต์ ซึ่งผลงานของเธอไม่เคยถูกจัดแสดงในขนาดเช่นนี้ในฝรั่งเศสมาก่อน
วัยเด็กของอัฟ คลินต์ไม่มีอะไรบ่งชี้ว่าเธอจะกลายเป็นผู้บุกเบิกในเวลาต่อมา
ฮิลมา อัฟ คลินต์ จิตรกรและนักลึกลับชาวสวีเดน ราวปี 1895 © Moderna Museet, สตอกโฮล์ม สวีเดน
เธอเกิดในปี 1862 ในครอบครัวลูเทอแรนชนชั้นสูงนอกกรุงสตอกโฮล์ม และใช้ฤดูร้อนอันสุขสันต์บนเกาะอาเดลเซอ (Adelso) ในทะเลสาบมาลาเรน (Lake Malaren) ซึ่งหล่อหลอมความผูกพันที่ลึกซึ้งกับธรรมชาติ และกลายเป็นแรงบันดาลใจสำคัญในผลงานของเธอ
พ่อของเธอสอนวิชาเดินเรือและดาราศาสตร์ให้นักเรียนนายเรือ ส่วนปู่เป็นนักทำแผนที่ผู้สำรวจหมู่เกาะมากมายของหมู่เกาะสวีเดน
เมื่ออายุ 20 ปี เธอสอบเข้าราชวิทยาลัยศิลปกรรมแห่งสวีเดน (Royal Academy of Fine Arts) ได้สำเร็จ (แม้สถาบันแห่งนี้จะเริ่มรับนักเรียนหญิงในปี 1864 แต่ก็ถูกมองว่าทำได้แค่ลอกแบบ หรืองานศิลปะรอง เช่น การเย็บปักถักร้อยและพรมทอ มากกว่าจะสร้างสรรค์งานต้นฉบับเอง)
ศิลปะที่หล่อหลอมโดยแรงที่มองไม่เห็น
เธอกลายเป็นจิตรกรเชิงรูปธรรมที่มีฝีมือดีในรูปแบบทางการของยุคนั้น และเริ่มจัดแสดงภาพภูมิทัศน์แบบดั้งเดิมของเธอ
แต่เธอก็เริ่มวาดภาพที่ได้รับการชี้นำจากแรงที่มองไม่เห็นเช่นกัน
ตั้งแต่อายุยังน้อย เธอสนใจในวิทยาศาสตร์ จิตวิญญาณ ลัทธิลึกลับ และสิ่งลี้ลับ
เมื่อเป็นวัยรุ่น เธอเข้าร่วมวงสื่อจิตวิญญาณ (mediumship circle) เพื่อเชื่อมต่อกับโลกของวิญญาณ ความสนใจนี้ยิ่งเข้มข้นขึ้นหลังการเสียชีวิตอย่างกะทันหันของแฮร์มินา (Hermina) น้องสาวของเธอ ในวัย 10 ปี เมื่อปี 1880
ในปี 1896 เธอเริ่มรวมตัวกับ "The Fem" กลุ่มเพื่อนหญิงอีกสี่คนที่แบ่งปันความสนใจในจิตวิญญาณและศิลปะร่วมกัน
ในตอนแรก สมาชิกบางคนแต่ไม่รวมอัฟ คลินต์ ลงมือทำการวาดอัตโนมัติ (automatic drawing) เปิดรับผู้นำทางที่พวกเธอเรียกว่า "อาจารย์ระดับสูง" (higher masters) ด้วยการเข้าสู่ภวังค์เบา ๆ และปล่อยให้มือเคลื่อนไปบนกระดาษอย่างอิสระ
พวกเธอถือว่างานเขียนเหล่านี้เป็นผลงานร่วม จึงลงนามแค่ "D.F." ย่อมาจาก "De Fem" (The Five)
Altarpiece, No. 1, 1915, สีน้ำมันและทองคำเปลวบนผ้าใบ, 237.5 × 179.5 ซม., HaK187. ได้รับความเอื้อเฟื้อจากมูลนิธิฮิลมา อัฟ คลินต์ Moderna Museet, สตอกโฮล์ม © Moderna Museet, สตอกโฮล์ม
จากนั้นในปี 1903 อัฟ คลินต์เองเริ่มวาดด้วยกราไฟต์และดินสอสี ก่อนที่จะได้รับมอบหมายในเดือนมกราคม 1906 จากผู้นำทางชื่ออะมาเลียล (Amaliel) ให้เริ่มงานชุด "Paintings for the Temple"
สำหรับชุดหนึ่งของผลงาน เธอไม่ได้ร่างภาพล่วงหน้า ภาพเหมือนเทออกมาบนกระดาษเอง
"ภาพถูกวาดผ่านฉันโดยตรง โดยไม่มีการร่างเตรียม และด้วยพลังมหาศาล ฉันไม่รู้เลยว่าภาพที่วาดควรจะเป็นอะไร แต่ฉันก็ทำงานอย่างรวดเร็วและมั่นใจ โดยไม่ได้แก้ฝีแปรงแม้แต่ครั้งเดียว" เธอเขียนไว้ในสมุดบันทึก
'ภาพที่งดงามดั่งสรวงสวรรค์'
สำหรับชุด "Ten Largest" ผู้นำทางของเธอให้คำสั่งที่ละเอียดชัดเจน
พวกเขาขอให้เธอสร้าง "ภาพที่งดงามดั่งสรวงสวรรค์ 10 ภาพ" ที่จะเปิดให้โลกได้เห็นภาพรวมของชีวิตทั้งสี่ช่วง คือ วัยเด็ก วัยเยาว์ วัยผู้ใหญ่ และวัยชรา พวกเขาบอกให้เธอวาดเสร็จใน 40 วัน และกำหนดขนาดของภาพ (ซึ่งใหญ่ถึง 3.28 x 2.40 เมตร)
เธอใช้เทคนิคเทมเพอราไข่ (egg tempera) ซึ่งเป็นที่รู้จักว่าแห้งเร็วและให้ผลที่เปล่งประกาย จึงเหมาะอย่างยิ่งกับความเร่งด่วนในการวาด เป็นเทคนิคที่จิตรกรทางศาสนายุคกลางและยุคเรอเนสซองส์นิยมใช้
เทคนิคนี้ "ทำให้เธอวาดได้รวดเร็ว แต่ก็เพิ่มความเข้มของสีโดยไม่ต้องเคลือบเงา" รุสโซระบุ
"แสงเปล่งออกมาจากภายใน นั่นคือเจตนาของเธอ ภาพเขียนเปิดเผยจิตวิญญาณของตัวเองในแบบหนึ่ง ดังนั้นนี่จึงเป็นเทคนิคที่เหมาะกับความเร่งด่วนของการสร้างสรรค์ และเปิดให้มีอิสระอย่างมหาศาลในการลงมือ"
ผลงานทุกชิ้นใน "Paintings for the Temple" ถูกเรียงร้อยอย่างชัดเจนและมีตรรกะ และเป็นครั้งแรกของโลกที่ผลงาน 8 ชุดจากทั้งหมด 10 ชุด ได้จัดแสดงในปารีส
ภาพบางส่วนมีโครงสร้างชัดเจน เต็มไปด้วยรูปทรงเรขาคณิตและสัญลักษณ์ที่จัดวางอย่างเป็นระเบียบ ขณะที่ภาพอื่น ๆ ดูลื่นไหลกว่า มีรูปทรงอินทรีย์คลี่ออกหรือล่องลอยข้ามผืนผ้าใบ มีสิ่งมีชีวิตลึกลับลูกผสม ผู้หญิงที่ถูกเชื่อมเข้ากับร่างของหงส์ ในบางภาพดูราวกับเธอกำลังสังเกตชีวิตภายในของพืช
Swan, No. 1, 1914-1915, สีน้ำมันบนผ้าใบ, 150 × 150 ซม. ได้รับความเอื้อเฟื้อจากมูลนิธิฮิลมา อัฟ คลินต์ © Moderna Museet, สตอกโฮล์ม
ลำดับของภาพทั้งหมดดูเหมือนแผนที่ของโลกที่มองไม่เห็น ที่สี รูปทรง และโครงสร้าง ผสมผสานกันอย่างเสรี ขณะเธอเชื้อเชิญผู้ชมให้เข้าสู่ความกลมกลืนของจักรวาลที่สงบ และความเชื่อมโยงอันลึกซึ้งของสรรพสิ่ง
ภาพเขียนเพื่ออนาคต
แต่อัฟ คลินต์รู้มาตลอดว่า การยอมรับในผลงานของเธอจะใช้เวลาอีกนาน
แม้เธอจะสามารถจัดแสดงภาพเขียนเชิงรูปธรรมแบบดั้งเดิมของเธอได้ คือภาพภูมิทัศน์เล็ก ๆ แนวโพสต์อิมเพรสชันนิสม์ แต่เมื่อพยายามจัดแสดงผลงานเชิงจิตวิญญาณที่ฉีกแนวกว่า เธอกลับเจอแรงต้านทาน
ในปี 1932 เธอทำนายว่าโลกซึ่งจมอยู่ในวัตถุนิยม ทุนนิยม และจารีตทางวิชาการ ยังไม่พร้อมรับผลงานของเธอ
เมื่อเธอเสียชีวิตในปี 1944 เธอมอบภาพเขียนและสมุดบันทึกของเธอให้กับเอริค (Eric) หลานชาย โดยยืนกรานว่าผลงานเหล่านี้ต้องไม่ถูกจัดแสดงก่อนเวลา 20 ปีหลังเธอจากไป ภาพถูกซ่อนในห้องนิรภัยลึกลับ และเก็บรักษาไว้อย่างน่าอัศจรรย์
ในปี 1970 เหลนของเธอ โยฮัน อัฟ คลินต์ (Johan af Klint) เสนอจะมอบผลงานทั้งหมดของเธอให้พิพิธภัณฑ์ศิลปะสมัยใหม่ชั้นนำของสวีเดน Moderna Museet แต่การบริจาคถูกปฏิเสธ
จนกระทั่งปี 1986 หรือ 42 ปีหลังการเสียชีวิตของเธอในปี 1944 ผลงานของเธอจึงถูกแสดงต่อสายตาผู้ชมระดับนานาชาติในนิทรรศการสำคัญของมัวริส ทุชแมน (Maurice Tuchman) ที่ลอสแองเจลิส งานของเธอจึงเริ่มได้รับความสนใจจากทั่วโลก
นิทรรศการย้อนหลังตามมาในกรุงสตอกโฮล์มและเบอร์ลิน ในปี 2018 นิทรรศการ "Hilma af Klint: Paintings for the future" ที่กุกเกนไฮม์ (Guggenheim) ดึงดูดผู้ชมหลายแสนคน
แม้ผลงานของเธอจะล้ำหน้ายุคสมัยอย่างมาก แต่งานของเธอก็ยังเข้ากับยุคปัจจุบันได้อย่างน่าทึ่ง รุสโซระบุ
"ความเชื่อมโยงระหว่างจิตวิญญาณกับสิ่งแวดล้อม งานของผู้หญิง ความเป็นกลุ่มก้อน คำถามเรื่องลื่นไหลทางเพศที่เธอแสดงผ่านงานและในชีวิตจริงของเธอ ทั้งหมดเป็นประเด็นที่วันนี้สอดคล้องกับสังคมร่วมสมัยอย่างยิ่ง
"เธอมีเสน่ห์เฉพาะตัวที่หาได้ยากแม้กระทั่งในสายตาของศิลปินรุ่นใหม่" เขากล่าว และเสริมว่าผลงาน "Paintings for the Temple" เสร็จในปี 1915 ปีที่ 1 ของสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง พร้อมเชื่อมโยงกับสงครามต่าง ๆ ทั่วโลกในวันนี้
นิทรรศการนี้ไม่ได้แค่แสดงให้เห็นว่าเธอสามารถเชื่อมโยงกับคันดินสกี มาเลวิช และมอนเดรียน ได้อย่างไร้รอยต่อ และถูกผนวกเข้าสู่วาทกรรมหลักของศิลปะสมัยใหม่ด้วยความสดใหม่และทันสมัย รุสโซระบุ แต่ยังแสดงให้เห็นว่าคำทำนายของเธอกลายเป็นจริงแล้ว
"ฉันคิดว่าการฟื้นฟูของฮิลมาในวันนี้ ตรงกับยุคที่เธอรอคอยจริง ๆ แม้จะเป็นยุคที่ยากลำบากก็ตาม" เขากล่าว
เขาหวังว่านิทรรศการจะกระตุ้นให้ผู้ชมแสวงหาความสัมพันธ์ที่ลึกซึ้งขึ้นกับธรรมชาติ ก่อให้เกิดความร่วมมือ และความเชื่อมโยงระหว่างสรรพสิ่ง
นี่คือสิ่งที่อัฟ คลินต์ ผู้บรรยายภาพเขียนลึกลับของเธอว่าเป็น "ภารกิจอันยิ่งใหญ่หนึ่งเดียวที่ฉันทำในชีวิต" คงจะภาคภูมิใจ
"Hilma af Klint: Paintings for the Temple" เปิดในวันที่ 6 พฤษภาคม ที่กรองด์ ปาเล กรุงปารีส
Dove, n° 2, 1915, สีน้ำมันบนผ้าใบ, 155.5 × 115.5 ซม., HaK174. ได้รับความเอื้อเฟื้อจากมูลนิธิฮิลมา อัฟ คลินต์ © Moderna Museet, สตอกโฮล์ม
/md tag:#HilmaAfKlint #ฮิลมาอัฟคลินต์ #GrandPalais #Paris #ปารีส #ศิลปะ #Art #abstract #นามธรรม #นิทรรศการ #Exhibition #FarangThai
ที่มา : France 24
tag:#ข่าวโลก #ข่าวสงคราม #ยูเครน #รัสเซีย #สงครามยูเครน #พฤษภาคม2026 #WorldNews #War #Ukraine #Russia #UkraineWar #UkraineRussiaWar #หยุดยิง #การหยุดยิง #สงครามสองฝ่าย #ความขัดแย้ง #Ceasefire #ConflictingTruce #Peace #Conflict #Zelensky #Putin #Kyiv #Moscow #Kremlin #VictoryDay #May9 #WW2Anniversary #RedSquare #โดรน #ขีปนาวุธ #โจมตี #คาร์คิฟ #ซาปอริซเซีย #Drones #MissileStrike #Kharkiv #Zaporizhzhia #Donbas #การทูต #สันติภาพโลก #วันแห่งชัยชนะ #Diplomacy #GlobalPeace #Geopolitics #NATO
