เลือกตั้งแคชเมียร์ฝั่งปากีสถานช่วยคลี่คลายความตึงเครียดได้จริงหรือ
แคชเมียร์ฝั่งที่ปากีสถานปกครองกำลังเดินหน้าสู่การเลือกตั้งท้องถิ่น หลังเผชิญการประท้วงที่มีผู้เสียชีวิตต่อเนื่องหลายสัปดาห์ กรณีข้อพิพาทเรื่องที่นั่งในสภาที่สงวนไว้ให้ผู้พลัดถิ่นจากฝั่งแคชเมียร์ที่อินเดียปกครอง ขณะที่กลุ่มภาคประชาสังคมท้องถิ่นออกมาเรียกร้องให้ประชาชนคว่ำบาตรการเลือกตั้งครั้งนี้
การเลือกตั้งท้องถิ่นเฟสแรกในแคชเมียร์ฝั่งปากีสถานมีกำหนดจัดขึ้นวันจันทร์ที่ 27 กรกฎาคม ท่ามกลางเสียงเรียกร้องให้คว่ำบาตรจากกลุ่ม Jammu Kashmir Joint Awami Action Committee (JAAC) ซึ่งเป็นเครือข่ายภาคประชาสังคมที่เพิ่งถูกรัฐบาลสั่งห้ามดำเนินกิจกรรม
กลุ่ม JAAC เรียกร้องให้ยกเลิกที่นั่งในสภาภูมิภาคจำนวน 12 ที่นั่ง ที่สงวนไว้สำหรับผู้พลัดถิ่นจากแคชเมียร์ฝั่งอินเดียที่มาอาศัยอยู่ในปากีสถาน โดยกลุ่มนี้ยืนยันว่ามีเพียงผู้ที่อาศัยอยู่ในแคชเมียร์ฝั่งปากีสถานจริงเท่านั้นที่ควรมีสิทธิลงสมัครรับเลือกตั้งระดับภูมิภาค
ข้อพิพาทบานปลายขึ้นหลังศาลสูงสุดของแคชเมียร์ฝั่งปากีสถานตัดสินว่าที่นั่งสำหรับผู้ลี้ภัยดังกล่าวได้รับการคุ้มครองตามรัฐธรรมนูญ และไม่สามารถยกเลิกได้หากไม่มีการแก้ไขรัฐธรรมนูญ
รัฐบาลภูมิภาคประกาศให้ JAAC เป็นองค์กรผิดกฎหมายเมื่อเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา โดยอ้างกฎหมายต่อต้านการก่อการร้ายและเหตุผลด้านความสงบเรียบร้อยของสาธารณะ พร้อมควบคุมตัวผู้สนับสนุนกลุ่มนี้หลายสิบคน
คำสั่งแบนดังกล่าวเกิดขึ้นท่ามกลางความตึงเครียดที่เพิ่มสูงขึ้นเรื่องที่นั่งผู้ลี้ภัย และก่อนหน้าการประท้วงรุนแรงที่เกิดจากแคมเปญของกลุ่มที่ต้องการยกเลิกที่นั่งเหล่านี้
จากการประเมินของแหล่งข่าวท้องถิ่นที่สำนักข่าวรอยเตอร์ (Reuters) อ้างอิง ความไม่สงบที่เกิดขึ้นทำให้มีผู้เสียชีวิตแล้วประมาณ 30 คน นับตั้งแต่เดือนมิถุนายน
อินเดียและปากีสถานต่างอ้างกรรมสิทธิ์เหนือแคชเมียร์ทั้งหมด แต่ในความเป็นจริงแต่ละประเทศควบคุมได้เพียงบางส่วนของดินแดน ทำให้ภูมิภาคที่ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลามแห่งนี้กลายเป็นจุดปะทะที่ยืดเยื้อมานานระหว่างสองประเทศที่มีอาวุธนิวเคลียร์ นับตั้งแต่ได้รับเอกราชจากอังกฤษในปี 1947 (พ.ศ. 2490)
การประท้วงเป็นเงาทะมึนคลุมการเลือกตั้ง
ตั้งแต่ต้นเดือนมิถุนายน แคชเมียร์ฝั่งปากีสถาน หรือที่คนท้องถิ่นเรียกว่า Azad Jammu and Kashmir (AJK) เผชิญการประท้วงและการนั่งชุมนุมประท้วงต่อเนื่องมาหลายสัปดาห์ แม้ประเด็นที่นั่งผู้ลี้ภัยจะกลายเป็นข้อพิพาทหลัก แต่ JAAC ก็รณรงค์เรื่องการปฏิรูปเศรษฐกิจและการบริหารในวงกว้างด้วยเช่นกัน
หลังเหตุความไม่สงบ ทางการได้แบ่งการเลือกตั้งออกเป็นสามเฟส โดยเฟสแรกที่เมืองมีร์ปูร์กำหนดวันที่ 27 กรกฎาคม ส่วนการเลือกตั้งในเขตปูนช์ซึ่งเป็นพื้นที่ได้รับผลกระทบจากการประท้วงหนักถูกเลื่อนออกไปเป็นวันที่ 10 สิงหาคม
การเลือกตั้งในเมืองหลวงของภูมิภาคอย่างมูซัฟฟาราบัดถูกเลื่อนออกไปจนถึงวันที่ 2 สิงหาคม ด้วยเหตุผลด้านความปลอดภัย ขณะที่ JAAC ยังคงปักหลักชุมนุมอยู่ที่เมืองราวาลาโกฏ ใกล้กับเส้นแบ่งเขตควบคุม (Line of Control) ที่ติดกับอินเดีย
เสียงเรียกร้องตัวแทนที่เป็นธรรม
คำถามสำคัญคือการเลือกตั้งครั้งนี้จะช่วยฟื้นความเชื่อมั่นของประชาชนได้จริงหรือเป็นเพียงการพักหายใจชั่วคราวก่อนความโกรธแค้นจะกลับมาอีกครั้ง
"เราแค่ขอตัวแทนที่เป็นธรรม ซึ่งเป็นสิทธิของเรา" อาลี ราซา (Ali Raza) นักศึกษาผู้ประท้วงวัย 22 ปีในเมืองราวาลาโกฏ กล่าวกับดอยช์เวลเล (DW) "คนท้องถิ่นที่อาศัยอยู่ที่นี่ควรมีสิทธิเลือกตัวแทนของตัวเอง ไม่ใช่ผู้ลี้ภัยที่ย้ายมาจากฝั่งอินเดีย"
"การเลือกตั้งครั้งนี้เป็นโอกาสสำคัญที่ชาว AJK จะได้เลือกตัวแทนของตัวเอง" ชาเซีย มาร์รี (Shazia Marri) เลขาธิการฝ่ายข้อมูลกลางของพรรค Pakistan People's Party ซึ่งปกครองภูมิภาคนี้อยู่ในปัจจุบัน กล่าว "ประชาชนต้องการให้สิทธิของพวกเขาได้รับการคุ้มครอง ปัญหาของพวกเขาได้รับการแก้ไข และมีรัฐบาลที่ทำตามสัญญาที่ให้ไว้จริง"
อย่างไรก็ตาม แกนนำ JAAC มองว่าการเลือกตั้งเพียงอย่างเดียวไม่สามารถแก้ปัญหาที่ทำให้ประชาชนหลายพันคนออกมาเดินขบวนบนท้องถนนได้
"ขบวนการของเราไม่ได้ต้องการแค่เปลี่ยนรัฐบาลชุดหนึ่งไปเป็นอีกชุดหนึ่ง เราต้องการสิทธิของเราจริง ๆ แต่สิ่งที่ได้ยินตอนนี้มีแต่คำขวัญหาเสียงทางการเมือง" เจ้าหน้าที่ JAAC รายหนึ่งที่ขอไม่เปิดเผยชื่อกล่าวกับ DW
อิมราน ข่าน (Imran Khan) ผู้เชี่ยวชาญด้านภูมิรัฐศาสตร์และอดีตผู้อำนวยการสถาบัน US Institute of Peace ประจำปากีสถาน คาดว่าขบวนการนี้จะดำเนินต่อไปแม้หลังการเลือกตั้งจบลง
"แม้การเลือกตั้งใน AJK จะมีความสำคัญในตัวมันเองและต่อความต่อเนื่องของกระบวนการทางการเมือง แต่มันจะไม่แก้ปัญหาข้อเรียกร้องทางการเมืองของกลุ่มคนที่สนับสนุน JAAC" ข่าน ซึ่งไม่มีความเกี่ยวข้องกับอดีตนายกรัฐมนตรีปากีสถานที่ชื่อเดียวกัน กล่าวกับ DW "การประท้วงเกิดขึ้นนอกสภา พวกเขาไม่ไว้ใจสถาบันเหล่านั้นอีกต่อไปแล้ว"
JAAC เปลี่ยนภูมิทัศน์การเมืองแคชเมียร์ไปแล้วหรือไม่
นักวิเคราะห์มองว่าการประท้วงของ JAAC เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของการเมืองในแคชเมียร์ฝั่งปากีสถาน เพราะสามารถรวมประชาชนจากทุกฝ่ายการเมืองให้มาร่วมกันในประเด็นเศรษฐกิจและการบริหาร แทนที่จะเป็นความขัดแย้งทางการเมืองแบบเดิม
สำหรับข่าน กลุ่ม JAAC ถือเป็นพลังทางการเมืองที่ครองพื้นที่สำคัญหลายแห่งในแคชเมียร์ฝั่งปากีสถาน
"พวกเขามีความน่าเชื่อถือบนท้องถนนมากกว่านักการเมืองและพรรคการเมืองกระแสหลัก แม้จะถูกกล่าวหาว่ามีต่างชาติหนุนหลังและให้เงินทุน ตอนนี้พวกเขาได้ป่วนสถานะเดิมทางการเมืองใน AJK ไปแล้ว" ข่านกล่าว พร้อมระบุว่าฝ่ายบริหารปากีสถานมีทั้งวิธีการและช่องทางในการสลายขบวนการทางการเมืองเช่นนี้
ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่าการฟื้นความไว้วางใจต้องอาศัยมากกว่าคำสัญญาหาเสียง
"รัฐบาลชุดต่อไปใน AJK จะอ่อนแอมาก เพราะถูกบีบจากทั้งสองด้าน ทั้งแรงกดดันจากฝ่ายบริหารปากีสถานที่ควบคุม AJK ผ่านกลไกด้านการบริหารและความมั่นคง และกระแสความรู้สึกบนท้องถนนที่เอนเอียงไปทาง JAAC อย่างชัดเจน" ข่านกล่าว โดยเสริมว่ารัฐบาลชุดต่อไปจะ "มีความน่าเชื่อถือน้อยและมีพื้นที่บริหารจำกัด เว้นแต่จะบรรลุข้อตกลงกับ JAAC เพื่อคลี่คลายความตึงเครียดทางการเมือง"
แต่มาร์รีจากพรรค Pakistan People's Party เชื่อว่าความไว้วางใจจะฟื้นกลับมาได้ด้วยการรับฟังความกังวลของประชาชน ส่งมอบทางออกที่ปฏิบัติได้จริง และให้อำนาจแก่สถาบันที่มาจากการเลือกตั้ง
การประท้วงจะกลับมาอีกหรือไม่หากการปฏิรูปสะดุด
นักวิเคราะห์เตือนว่าหากข้อเรียกร้องสำคัญยังไม่ได้รับการแก้ไข ก็ไม่อาจตัดความเป็นไปได้ที่จะเกิดการประท้วงระลอกใหม่
"ยังเร็วเกินไปที่จะบอกว่าจะเกิดการประท้วงระลอกใหม่หรือไม่ แต่ JAAC มีศักยภาพที่จะกลายเป็นพลังทางการเมืองที่ยั่งยืนได้" ข่านกล่าว พร้อมชี้ว่ากลุ่มนี้เสี่ยงจะอ่อนแรงลงจากความแตกแยกภายในและแรงกดดันจากฝ่ายบริหาร
"ตอนนี้ทั้งสองฝ่ายต่างระมัดระวังกันอยู่ โดย JAAC พึ่งพาแรงสนับสนุนจากมวลชน ส่วนฝ่ายบริหารก็หลีกเลี่ยงการปราบปรามเต็มรูปแบบ และเลือกที่จะซื้อเวลาไปก่อน" ข่านกล่าวเสริม
แม้ผลการเลือกตั้งจะกำหนดว่าใครจะเป็นผู้ปกครองแคชเมียร์ฝั่งปากีสถาน แต่ไม่น่าจะช่วยแก้ข้อพิพาทด้านรัฐธรรมนูญในวงกว้างเกี่ยวกับแคชเมียร์ หรือขจัดความไม่พอใจที่มีต่อการบริหารภูมิภาคนี้มายาวนานได้
"รัฐบาลต้องรับฟังความกังวลของประชาชนและแก้ไขผ่านการเจรจาและการบริหารที่มีประสิทธิภาพ ความมั่นคงเกิดจากการรับฟังประชาชน เคารพกฎหมาย และส่งมอบผลลัพธ์ที่จับต้องได้" มาร์รีกล่าวเสริม
สำหรับราซา ผู้ประท้วงรุ่น Gen Z "โลกเปลี่ยนไปแล้ว เราเห็นรัฐบาลในประเทศเพื่อนบ้านล่มสลายจากการประท้วงของนักศึกษา เราจะไม่หยุด และการประท้วงจะดำเนินต่อไปจนกว่าสิทธิของเราจะได้รับคืนมา"
tag:#แคชเมียร์ #ปากีสถาน #Kashmir #JAAC #การเลือกตั้ง #ประท้วง #เอเชียใต้ #อินเดีย #สิทธิมนุษยชน #WorldNews #FarangThai
