โดย Maggie Fick
16 มีนาคม 2026 เวลา 13:03 น. GMT+7
อัปเดตเมื่อ 3 ชั่วโมงที่แล้ว

สรุปประเด็นสำคัญ:

• สงครามทำให้การขนส่งยาสำคัญไปยังอ่าวเปอร์เซียติดขัด
• บริษัทยาต้องเปลี่ยนเส้นทางขนส่งสินค้า หลังฮับดูไบและโดฮาถูกโจมตี
• ยารักษามะเร็งเสี่ยงขาดแคลนสูง
• ยังไม่มีการขาดแคลนรุนแรง ตามที่ภาคอุตสาหกรรมระบุ
• โรงพยาบาลอาจเผชิญแรงกดดันภายในไม่กี่สัปดาห์

ลอนดอน 16 มีนาคม (รอยเตอร์) — สงครามในตะวันออกกลางกำลังทำให้การไหลเวียนของยาจำเป็นไปยังอ่าวเปอร์เซียหยุดชะงัก ส่งผลกระทบต่อเส้นทางซัพพลายยารักษามะเร็งและยาอื่น ๆ ที่ต้องเก็บรักษาในอุณหภูมิเย็น ทำให้บริษัทต่าง ๆ ต้องเปลี่ยนเส้นทางบินและหาทางขนส่งทางบกเข้าสู่ภูมิภาคแทน ผู้บริหารในอุตสาหกรรมเปิดเผย

ความขัดแย้งครั้งนี้เกิดจากการโจมตีอิหร่านโดยสหรัฐฯ และอิสราเอลเมื่อสองสัปดาห์ก่อน และขยายวงกว้างขึ้นจากการตอบโต้ของอิหร่านทั่วภูมิภาค ทำให้ฮับขนส่งทางอากาศสำคัญใช้งานไม่ได้ และเส้นทางเดินเรือต้องปิดตัว ส่งผลให้การเคลื่อนย้ายสินค้าหลายประเภทตั้งแต่ยา อาหาร ไปจนถึงน้ำมันติดขัดไปหมด

แม้ตอนนี้ยังไม่มีสัญญาณการขาดแคลนรุนแรง แต่สถานการณ์อาจเปลี่ยนได้ถ้าความขัดแย้งยืดเยื้อออกไป ผู้บริหารบางรายกล่าว ภูมิภาคอ่าวเปอร์เซียพึ่งพาการนำเข้าเป็นหลัก และยาบางชนิดมีอายุการใช้งานสั้นพร้อมต้องเก็บรักษาในระบบควบคุมอุณหภูมิอย่างเข้มงวด ทำให้การขนส่งทางบกที่ใช้เวลานานไม่ค่อยเหมาะ

ผู้บริหารของบริษัทยาตะวันตกเผยว่ากำลังหาเส้นทางทางเลือกเข้าสู่อ่าวเปอร์เซีย และบางส่วนก็ขนส่งยาทางรถบรรทุกจากสนามบินอย่างเจดดาห์และริยาดในซาอุดีอาระเบีย ทางเลือกอื่น ๆ ก็มีอิสตันบูลและโอมาน

สนามบินสำคัญในภูมิภาค รวมถึงดูไบ อาบูดาบี และโดฮา ถูกปิดเนื่องจากการโจมตีของอิหร่านเพื่อตอบโต้สหรัฐฯ และอิสราเอล ดูไบและโดฮาเป็นฮับขนส่งสินค้าสำคัญที่เชื่อมยุโรปกับเอเชียและแอฟริกา โดยมีสายการบิน Emirates และ Etihad รวมถึงบริษัทโลจิสติกส์อย่าง DHL ทำหน้าที่ขนส่งยาที่ต้องควบคุมอุณหภูมิในช่วงแคบ ๆ เพื่อให้ยังคงปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ

Wouter Dewulf ศาสตราจารย์จาก Antwerp Management School อ้างข้อมูลอุตสาหกรรมที่ระบุว่ามากกว่าหนึ่งในห้าของสินค้าขนส่งทางอากาศทั่วโลก ซึ่งเป็นเส้นทางหลักสำหรับยาและวัคซีนที่จำเป็นหรือช่วยชีวิต มีความเสี่ยงจากการหยุดชะงักในตะวันออกกลาง

ผู้บริหารรายหนึ่งเตือนว่า "cold-chain corridors" หรือเส้นทางควบคุมอุณหภูมิสำหรับยาที่ต้องดูแลเป็นพิเศษ ไม่สามารถตั้งขึ้นได้ข้ามคืนและไม่ได้มีพร้อมเสมอไป

ผู้บริหารบริษัทยาอีกรายกล่าวว่าบริษัทได้ตั้งทีมภายในเพื่อจัดลำดับความสำคัญของการขนส่งยาที่จำเป็นต่อผู้ป่วย รวมถึงยารักษามะเร็ง และเตือนว่าการขนส่งแบบควบคุมอุณหภูมิบางส่วนอาจพลาดการเชื่อมต่อ หากไม่มีการจัดเก็บและจัดการที่เหมาะสม

ผู้บริหารบริษัทอุปกรณ์การแพทย์รายหนึ่งกล่าวว่าขั้นตอนแรกคือการตรวจสอบสินค้าที่อยู่ระหว่างขนส่งหรือพร้อมจัดส่ง จากนั้นตัดสินใจว่าพาเลตไหนต้องเปลี่ยนเส้นทาง และต้องวางแผนจัดส่งใหม่หรือไม่

ผู้บริหารรายนี้ซึ่งเช่นเดียวกับคนอื่น ๆ ขอไม่เปิดเผยตัวตนเพื่อพูดคุยเรื่องปฏิบัติการภายใน กล่าวว่าสินค้าจากยุโรปไปเอเชียที่ปกติผ่านสนามบินดูไบหรือโดฮา กำลังถูกเปลี่ยนเส้นทางผ่านจีนหรือสิงคโปร์ เส้นทางทางเรือไม่เหมาะเพราะใช้เวลานานกว่า รวมถึงอิหร่านได้ปิดช่องแคบฮอร์มุซซึ่งเป็นเส้นทางสำคัญ

"ถ้ามีการผ่าตัดเร่งด่วนที่ผู้ป่วยรอรับการรักษาอยู่ คุณก็ต้องเลือกวิธีขนส่งที่เร็วที่สุด" ผู้บริหารรายนี้กล่าว

โรงพยาบาลอาจขาดแคลนภายในไม่กี่สัปดาห์

Prashant Yadav นักวิจัยอาวุโสด้านสุขภาพโลกจาก Council on Foreign Relations กล่าวว่าสต๊อกยาที่มีอายุการใช้งานสั้น ต้องควบคุมอุณหภูมิ และมีราคาแพงกว่า มักมีอยู่ประมาณสามเดือน โดยยารักษามะเร็ง โดยเฉพาะ monoclonal antibodies อยู่ในกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงสุด

ความล่าช้าในการส่งยารักษามะเร็งอาจส่งผลร้ายแรงต่อผู้ป่วย ซึ่งอาจต้องเริ่มคอร์สการรักษาใหม่ หรืออาจทำให้มะเร็งลุกลามมากขึ้น

การหยุดชะงักนี้กลายเป็นปัญหาสำหรับบางบริษัทแล้ว Yadav กล่าว โดยลูกค้าบางรายเตือนว่าอาจมีซัพพลายไม่เพียงพอภายในสี่ถึงหกสัปดาห์ หากสถานการณ์ไม่ดีขึ้น

ผู้เข้าร่วมจากอุตสาหกรรมยาและโลจิสติกส์กว่า 100 คนเข้าร่วมเว็บบินาร์เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว จัดโดย Pharma.Aero กลุ่มโลจิสติกส์ด้านวิทยาศาสตร์ชีวภาพ เพื่อหารือเกี่ยวกับวิกฤตอ่าวเปอร์เซียและผลกระทบต่อซัพพลายเชนและการขนส่ง

อุตสาหกรรมยังรับมือไหวในตอนนี้

ผู้ให้บริการโลจิสติกส์บางรายบอกว่าอุตสาหกรรมยังรับมือได้อยู่ในตอนนี้ Dorothee Becher ผู้รับผิดชอบด้านโลจิสติกส์ทางอากาศสำหรับสุขภาพที่บริษัทขนส่ง Kuehne+Nagel (KNIN.S) กล่าวว่าสายการบินยังบินเข้าเจดดาห์ ริยาด และโอมาน พร้อมใช้เส้นทางบกเพื่อไปยังตลาดปลายทาง

"ฉันยังไม่เห็นความเสี่ยงที่สต๊อกจะลดลงอย่างรุนแรง" เธอกล่าว พร้อมเสริมว่าสินค้าด้านสุขภาพได้รับการจัดลำดับความสำคัญ

แต่การรักษาให้สินค้าเคลื่อนไหวได้ก็เป็นสงครามต่อเนื่อง

Doaa Fathallah ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายปฏิบัติการของ Marken บริษัทโลจิสติกส์ด้านไบโอฟาร์มา กล่าวว่าสินค้า cold-chain ยังส่งถึงปลายทางได้ แต่ต้องเปลี่ยนเส้นทางตลอด 24 ชั่วโมง เนื่องจากข้อจำกัดน่านฟ้าเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

การเปลี่ยนเส้นทางทำให้ระยะเวลาขนส่งนานขึ้นและค่าเชื้อเพลิงสูงขึ้น ส่งผลให้ค่าขนส่งเพิ่ม เธอกล่าว รวมถึงต้องใช้น้ำแข็งแห้งเพิ่มเพื่อรักษาอุณหภูมิยา

ความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้นสำหรับอุตสาหกรรมหากการหยุดชะงักยังคงดำเนินต่อไป ผู้บริหารกล่าว เนื่องจากซัพพลายในอ่าวเปอร์เซียและเอเชียจะลดลง

ปัญหาการขนส่งยังอาจกระทบผลิตภัณฑ์ที่ส่งผลทางอ้อมต่อซัพพลายยา รวมถึงการขาดแคลนจุกขวดยา พลาสติกถุง IV และวัสดุที่จำเป็นสำหรับบรรจุภัณฑ์

"มันไม่ใช่แค่เรื่องยาขาดแคลนเสมอไป" David Weeks ผู้ติดตามอุตสาหกรรมซัพพลายเชนให้กับ Moody's สำนักจัดอันดับความน่าเชื่อถือ กล่าว "บางครั้งมันเป็นแค่จุกเล็ก ๆ บนขวดยาที่ใช้ดูดยาออกมาต่างหาก"

รายงานโดย Maggie Fick ในลอนดอน; รายงานเพิ่มเติมโดย Bhanvi Satija ในลอนดอน; บรรณาธิการโดย Adam Jourdan และ Bill Berkrot