เงินเฟ้อพุ่งสูงและเศรษฐกิจดิ่ง ทดสอบอิหร่านในช่วงสงคราม

เตหะราน, อิหร่าน (AP) — การที่อิหร่านยึดช่องแคบฮอร์มุซ (Strait of Hormuz) กำลังบีบอุปทานพลังงานของโลก และสร้างความเจ็บปวดทางเศรษฐกิจไปทั่ว แต่ความยากลำบากของเศรษฐกิจในประเทศของสาธารณรัฐอิสลามเอง ก็กำลังทดสอบความสามารถในการต้านทานสงครามและขัดขืนข้อเรียกร้องของวอชิงตันด้วยเหมือนกัน

ชาวอิหร่านโดนผลกระทบจากราคาอาหาร ยา และสินค้าอื่นๆ ที่พุ่งกระฉูด ขณะเดียวกัน ประเทศก็เผชิญการเลิกจ้างจำนวนมากและการปิดธุรกิจ จากความเสียหายของการโจมตีอุตสาหกรรมสำคัญ และการปิดอินเทอร์เน็ตของรัฐบาลที่กินเวลาหลายเดือน

ต้นทุนทางเศรษฐกิจของสงครามและการปิดล้อมทางทะเลของสหรัฐ "หนักมากและเป็นเรื่องที่ไม่เคยเกิดขึ้นกับอิหร่านมาก่อน" ฮาดี คาฮัลซาเดห์ (Hadi Kahalzadeh) นักเศรษฐศาสตร์ชาวอิหร่านและนักวิจัยที่มหาวิทยาลัยแบรนไดส์ (Brandeis University) กล่าว

แต่อิหร่านอดทนต่อแรงกดดันทางเศรษฐกิจและการคว่ำบาตรมาหลายสิบปี และความสามารถในการปรับตัวยังไม่ถูกทำลาย คาฮัลซาเดห์กล่าว

"อิหร่านอาจหลีกเลี่ยงการล่มสลายทางเศรษฐกิจอย่างสมบูรณ์หรือการขาดแคลนสินค้าจำเป็นได้ แต่ต้องจ่ายราคาแพงมาก" เขากล่าว "ต้นทุนหลักจะตกอยู่กับชาวอิหร่านธรรมดา ผ่านเงินเฟ้อที่สูงขึ้น ความยากจนที่เพิ่มขึ้น บริการที่อ่อนแอลง และชีวิตประจำวันที่ยากลำบากขึ้นมาก"

กองทุนการเงินระหว่างประเทศคาดการณ์ว่า เศรษฐกิจอิหร่านจะหดตัวลงประมาณ 6% ในปีหน้า ศูนย์สถิติทางการของอิหร่านรายงานในกลางเดือนเมษายนว่า เงินเฟ้อรายปีอยู่ที่ 53.7% ขณะที่เงินเฟ้อด้านอาหารทะลุ 115% เทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน

ในขณะเดียวกัน ค่าเงินเรียลของอิหร่านสูญเสียมูลค่ากว่าครึ่งในปีที่ผ่านมา ลดลงสู่ระดับต่ำสุดเป็นประวัติการณ์ที่ 1.9 ล้านเรียลต่อดอลลาร์เมื่อปลายเดือนที่แล้ว ความยากลำบากทางเศรษฐกิจช่วยกระตุ้นการประท้วงครั้งใหญ่ที่ลามไปทั่วประเทศในเดือนมกราคม

ราคาสินค้าจำเป็นพุ่งสูง

ใต้สะพานข้ามทางกลางกรุงเตหะราน ฮอสเซน ฟาร์มานี (Hossein Farmani) วัย 56 ปี จอดรถพร้อมคนขับแท็กซี่คนอื่นๆ รอลูกค้า เขาเปิดท้ายรถหยิบกาน้ำมาเทชาให้ตัวเอง พลางพูดถึงราคาที่เพิ่มขึ้นอย่างบ้าคลั่งในปีที่ผ่านมา เคียงข้างกับสินค้าอย่างนม ราคาชาเพิ่มขึ้นกว่า 50% นับตั้งแต่สงครามเริ่ม

"ถ้าสถานการณ์ยังคงไปในทิศทางนี้ เราจะลำบากกว่านี้อีกมาก" ฟาร์มานีกล่าว

ราคาเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ มาตลอด 2 ปีที่ผ่านมาอยู่แล้ว แต่ Associated Press ที่สำรวจร้านค้าในเตหะราน พบว่ามีการกระโดดขึ้นมากตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ก่อนสงครามเริ่ม คือ ไก่และเนื้อแกะขึ้น 45% ข้าว 31% และไข่ 60%

ทางการอิหร่านประกาศมาตรการช่วยเหลือให้ชาวอิหร่านรับมือกับราคาที่หนักหน่วง แต่นโยบายเหล่านี้หลายอย่าง รวมถึงการขึ้นค่าจ้างขั้นต่ำ 60% และโปรแกรมคูปองสินค้าจำเป็น กลับเป็นการกระตุ้นเงินเฟ้อ เทย์เมอร์ ราห์มานี (Taymur Rahmani) นักเศรษฐศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยเตหะราน เขียนในหนังสือพิมพ์ธุรกิจชั้นนำ Dunya-ye Eqtesad เมื่อเร็วๆ นี้

ตั้งแต่สงครามเริ่ม การเดินทางด้วยรถบัสและรถไฟใต้ดินฟรีในเมืองหลวง ก็ไม่ได้ช่วยคนขับแท็กซี่ในเมืองที่ลำบากอยู่แล้ว

คนขับอีกคนที่จอดรอใกล้ๆ โมฮัมมัด เดลจู (Mohammad Deljoo) วัย 73 ปี กล่าวว่าเขาเลี้ยงลูก 2 คนด้วยรายได้วันละ 4 ดอลลาร์ เขาบอกว่าในร้านไม่ได้ขาดแคลนสินค้า แต่กล่าวโทษเรื่อง "การโก่งราคา"

"เราซื้อแค่สิ่งที่จำเป็นจริงๆ อย่างขนมปังกับมันฝรั่ง แม้แต่ไข่ก็แพงเกินไปแล้วสำหรับเรา" เดลจูกล่าว เขาบอกว่าราคายางและอะไหล่รถยนต์เพิ่มขึ้น 5 เท่าในเวลาไม่ถึงปี

"ราคาวันนี้หนึ่งราคา พรุ่งนี้อีกราคา มันเป็นไปได้ยังไง?" เขากล่าว

ท่ามกลางการตกงาน ชาวอิหร่านจำนวนมากกำลังดิ้นรนหาวิธีหาเงินใหม่ๆ อาลี อัสการ์ นาฮาร์ดานี (Ali Asghar Nahardani) วัย 32 ปี กล่าวว่าแอปเรียกรถที่เขาทำงานให้ ไม่ได้จ่ายเงินเขามาเดือนกว่าแล้ว เขาหันไปขายของริมถนนเพื่อใช้จ่ายในชีวิตประจำวัน

"เราใช้ชีวิตวันต่อวัน พยายามจะผ่านสถานการณ์นี้ไปให้ได้ ในขณะที่ภาวะสงครามยังดำเนินต่อไป" เขากล่าว

สงครามทำให้ชนชั้นกลางอิหร่านล่มสลาย

การปิดช่องแคบฮอร์มุซทำให้ราคาพลังงานทั่วโลกพุ่งสูง แต่ในอิหร่าน สงครามเป็นอีกหนึ่งก้าวของการทำลายชนชั้นกลางที่เคยใหญ่และร่ำรวย หลังเผชิญการคว่ำบาตรมาหลายสิบปี

ภายในปี 2562 (2019) ชนชั้นกลางของอิหร่านเหลือประมาณ 55% ของประชากรแล้ว โมฮัมมัด ฟาร์ซาเนกัน (Mohammad Farzanegan) ศาสตราจารย์ด้านเศรษฐศาสตร์ตะวันออกกลางที่มหาวิทยาลัยมาร์บูร์กอธิบาย รอบใหม่ของการคว่ำบาตร รวมถึงสงคราม การทุจริต และการบริหารเศรษฐกิจที่ผิดพลาด ได้ลดจำนวนนั้นลงไปอีก

สงครามน่าจะผลักชาวอิหร่านหลายล้านคนให้ตกอยู่ใต้เส้นความยากจน ตามรายงานที่เผยแพร่โดยหน่วยงานพัฒนาของสหประชาชาติเมื่อปลายเดือนมีนาคม

เทรนเนอร์ฟิตเนสคนหนึ่งที่อยู่ใจกลางเตหะราน บรรยายวิกฤตเศรษฐกิจว่าเป็นวิกฤตสุขภาพจิตของสังคมอิหร่าน เธอกล่าวว่าลูกค้าหลายคนของเธอจ่ายค่าบริการของเธอไม่ไหวอีกแล้ว ลูกค้าไม่กี่คนที่ยังเหลืออยู่ ก็หันมาคุยกันเรื่องวิธีรับมือกับอาการซึมเศร้า

"ระบบกำลังล่มสลาย การเลิกจ้างเกิดขึ้นในโรงงาน ในบริษัท ในสตาร์ทอัพ ในงานทุกประเภท" เธอกล่าวในข้อความเสียงผ่าน Telegram เธอพูดโดยขอไม่เปิดเผยชื่อเพราะกลัวเรื่องความปลอดภัย

เทรนเนอร์ฟิตเนสกล่าวว่าเธอตัดค่าใช้จ่ายซื้อของไปอย่างหนัก

"ครั้งสุดท้ายที่ฉันซื้อเนื้อคือเมื่อประมาณ 2 เดือนที่แล้ว" เธอยังเลิกจ่ายเงินค่าบำบัดที่เริ่มหลังหย่าจากสามีเมื่อปีก่อน "ฉันเรียนปริญญาโทด้านจิตวิทยา จึงมีเครื่องมือรับมือกับความวิตกกังวลของตัวเอง" เธอกล่าว

ผู้อยู่อาศัยในเมืองคาราจ ใกล้เมืองหลวง กล่าวว่าบริษัทประกันของเขาเห็นยอดขายกรมธรรม์รถยนต์และบ้านดิ่งลง ครอบครัวต่างๆ ถูกลากลงไปสู่ความยากจน เขาเสริม โดยขอไม่เปิดเผยชื่อเช่นกัน เพราะกลัวการแก้แค้น

ชาวคาราจคนนี้ ซึ่งเข้าร่วมการประท้วงต่อต้านรัฐบาลครั้งใหญ่ในเดือนมกราคม โทษการเสื่อมโทรมที่กินเวลาหลายปีว่าเกิดจาก "การทุจริตเชิงระบบที่รุนแรง" และการสนับสนุนกลุ่มติดอาวุธในเลบานอน เยเมน และอิรัก ที่มีค่าใช้จ่ายสูงของสาธารณรัฐอิสลาม

"คนส่วนใหญ่โทษรัฐบาลและความทะเยอทะยานของมัน" เขาเขียนผ่านข้อความ WhatsApp

ผู้นำเรียกร้องประชาชนให้อดทน

ผู้นำของอิหร่านพยายามเสริมความแข็งแกร่งในแนวหลัง โดยแสดงความเห็นใจ ขณะเดียวกันก็เรียกร้องให้ประชาชนอดทนต่อความเจ็บปวดทางเศรษฐกิจเพื่อความพยายามทำสงคราม

ในข้อความชุดหนึ่งบนช่อง Telegram อย่างเป็นทางการของเขาเมื่อวันศุกร์ ผู้นำสูงสุดคนใหม่ โมจตาบา คาเมเนอี (Mojtaba Khamenei) บรรยายช่วงปัจจุบันของความขัดแย้งว่าเป็น "สนามรบทางเศรษฐกิจ" และขอให้นายจ้าง "หลีกเลี่ยงการเลิกจ้างเท่าที่จะทำได้" เชื่อกันว่าคาเมเนอีได้รับบาดเจ็บในช่วงต้นของสงครามจากการโจมตีของอิสราเอล และยังไม่ได้ปรากฏตัวต่อสาธารณะ

ประธานสภา โมฮัมมัด บาเกร์ คาลีบาฟ (Mohammad Bagher Qalibaf) ซึ่งกลายเป็นผู้เล่นสำคัญในความพยายามทำสงครามและการเจรจากับสหรัฐ เรียกร้องให้ชาวอิหร่าน "ประหยัด" ในการใช้จ่าย เขากล่าวในบัญชี Telegram อย่างเป็นทางการของเขาว่า ผู้บริหารรัฐบาลและประชาชน "มีหน้าที่ช่วยเหลือซึ่งกันและกัน" เพื่อบรรเทาผลกระทบทางเศรษฐกิจ

การปิดล้อมของสหรัฐได้จำกัดการค้าในอ่าวที่สำคัญของอิหร่าน กว่า 90% ของการค้าอิหร่าน โดยเฉพาะการส่งออกน้ำมันที่นำรายได้หลายพันล้านดอลลาร์ ผ่านท่าเรือทางใต้ ฟาร์ซาเนกันประเมิน

ฟาร์มานี คนขับแท็กซี่ กล่าวว่าเขาไม่ต้องการยอมรับสิ่งที่เขาเรียกว่าสันติภาพ "ที่น่าอับอาย" กับสหรัฐและอิสราเอล

"ประเทศที่เสียสละวีรชนมากมาย และมีคนมากมายที่พร้อมสละชีวิต ไม่สามารถปล่อยให้คนอื่นจากซีกโลกตะวันตกมาบงการเงื่อนไขกับเราได้ง่ายๆ"

ที่มา : Associated Press

tag:#อิหร่าน #สงครามอิหร่าน #StraitOfHormuz #เงินเฟ้อ #เตหะราน #เศรษฐกิจ #IranEconomy #Sanctions #Inflation #ข่าวต่างประเทศ #WorldNews #FarangThai