ผู้เชี่ยวชาญตั้งคำถามต่อการรับมือของ CDC กรณีไวรัสฮันตาระบาดบนเรือสำราญ

ผู้โดยสารบนเรือสำราญ MV Hondius ที่มีการระบาดของไวรัสฮันตา (Hantavirus) มองดูนักระบาดวิทยาขึ้นเรือที่เมืองไปรอา (Praia) ระหว่างการเดินทางไปยังท่าเรือเทเนรีเฟ (Tenerife) ของสเปน เมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม 2026 (ภาพ AP)

นิวยอร์ก (เอพี) — ไม่มีการส่งทีมสอบสวนโรคออกไปอย่างรวดเร็ว ไม่มีการแถลงข่าวออกทีวีเพื่อแจ้งสาธารณชน ไม่มีการแจ้งเตือนทางสุขภาพให้แพทย์อย่างทันท่วงที

ท่ามกลางการระบาดของไวรัสฮันตาที่มีผู้โดยสารชาวอเมริกันร่วมอยู่ด้วย และเป็นข่าวพาดหัวไปทั่วโลก หน่วยงานสาธารณสุขระดับสูงสุดของรัฐบาลสหรัฐฯ อย่างศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค (Centers for Disease Control and Prevention หรือ CDC) กลับ “ไม่ทำอะไรเลย” อย่างผิดวิสัย ตามคำกล่าวของผู้เชี่ยวชาญหลายคน

แต่สำหรับประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ (Donald Trump) “ดูเหมือนเราคุมสถานการณ์ได้ดีมาก” อย่างที่เขาบอกผู้สื่อข่าวเมื่อเย็นวันศุกร์

สำหรับผู้เชี่ยวชาญ สถานการณ์บนเรือสำราญลำนี้ไม่ได้บานปลาย เพราะไวรัสฮันตา ซึ่งต่างจากโควิด-19 หรือโรคหัด หรือไข้หวัดใหญ่ ไม่แพร่ระบาดได้ง่าย ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพในประเทศอื่น ๆ ไม่ใช่สหรัฐฯ คือคนที่จัดการการระบาดเป็นหลักในสัปดาห์ที่ผ่านมา

“CDC ไม่ใช่ผู้เล่นด้วยซ้ำ” ลอว์เรนซ์ กอสทิน (Lawrence Gostin) ผู้เชี่ยวชาญด้านสาธารณสุขระดับนานาชาติของมหาวิทยาลัยจอร์จทาวน์ (Georgetown University) กล่าว “ฉันไม่เคยเห็นแบบนี้มาก่อน”

จนกระทั่งเย็นวันศุกร์ การดำเนินงานของ CDC ถึงเริ่มเข้มขึ้น

เจ้าหน้าที่สาธารณสุขยืนยันการส่งทีมไปยังหมู่เกาะคานารี (Canary Islands) ของสเปน ที่เรือสำราญคาดว่าจะมาถึงในเช้าวันอาทิตย์ตามเวลาท้องถิ่น เพื่อรับชาวอเมริกันบนเรือ พวกเขาบอกว่าทีมที่สองจะไปยังฐานทัพอากาศ Offutt Air Force Base ในเนแบรสกา ตามแผนที่จะอพยพผู้โดยสารชาวอเมริกันจากเรือไปยังศูนย์กักตัวของมหาวิทยาลัยเนแบรสกา (University of Nebraska) เพื่อตรวจประเมินและติดตามอาการ และ CDC ก็ออกแจ้งเตือนทางสุขภาพฉบับแรกให้กับแพทย์สหรัฐฯ เกี่ยวกับโอกาสที่จะมีผู้ป่วยนำเข้ามาในประเทศ

ในการแถลงข่าวครั้งแรก ที่จัดทางโทรศัพท์เฉพาะนักข่าวที่ได้รับเชิญในวันเสาร์ เจ้าหน้าที่ให้คำมั่นว่าจะโปร่งใสในการอัปเดตข้อมูลแก่สาธารณชน แต่บอกว่าสื่อไม่สามารถระบุชื่อผู้พูดได้ ตามกฎที่ทีมงานของรัฐมนตรีสาธารณสุข โรเบิร์ต เอฟ. เคนเนดี จูเนียร์ (Robert F. Kennedy Jr.) วางไว้ และไม่ตอบคำถามโดยตรงว่า ผู้โดยสารชาวอเมริกันสามารถออกจากศูนย์การแพทย์ของมหาวิทยาลัยได้ตามต้องการหรือไม่

บทบาทที่ลดลงของ CDC ในการระบาดครั้งนี้ เป็นสัญญาณว่าหน่วยงานนี้ไม่ได้เป็นพลังด้านสุขภาพระดับนานาชาติ หรือผู้พิทักษ์สุขภาพในประเทศเหมือนแต่ก่อนแล้ว ผู้เชี่ยวชาญบางคนกล่าว

การระบาดของไวรัสฮันตาครั้งนี้คือ “เหตุการณ์เตือนภัย” ที่บอกถึง “ระดับความพร้อมของประเทศต่อการเผชิญกับภัยจากโรคระบาด และตอนนี้ ฉันต้องเสียใจที่จะบอกว่า เราไม่พร้อม” ดร.จีน มาร์ราซโซ (Jeanne Marrazzo) ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของสมาคมโรคติดเชื้อแห่งอเมริกา (Infectious Diseases Society of America) กล่าว

การระบาดเกิดขึ้นยังไง

ในช่วงต้นเดือนที่แล้ว ชายชาวดัตช์อายุ 70 ปีคนหนึ่งมีอาการไข้ขณะอยู่บนเรือสำราญที่เดินทางจากอาร์เจนตินาไปยังแอนตาร์กติกาและเกาะบางเกาะในมหาสมุทรแอตแลนติกใต้ และเขาก็เสียชีวิตในเวลาน้อยกว่าหนึ่งสัปดาห์ต่อมา จากนั้นมีคนป่วยเพิ่มขึ้น รวมถึงภรรยาของชายคนนั้น และผู้หญิงชาวเยอรมัน ซึ่งทั้งสองก็เสียชีวิตเช่นกัน

ไวรัสฮันตาถูกระบุครั้งแรกว่าเป็นสาเหตุการเจ็บป่วยในผู้ป่วยรายหนึ่งเมื่อวันที่ 2 พฤษภาคม องค์การอนามัยโลก (WHO) เริ่มดำเนินการทันที และในวันจันทร์ก็เรียกเหตุการณ์นี้ว่าเป็นการระบาด มีชาวอเมริกันราว 2 โหลอยู่บนเรือ รวมถึงราว 7 คนที่ลงเรือไปเมื่อเดือนที่แล้ว และอีก 17 คนที่ยังอยู่บนเรือ

คราวนี้ WHO เป็นพระเอก

ตลอดหลายทศวรรษ CDC จับมือกับ WHO ในสถานการณ์แบบนี้ CDC ทำหน้าที่เป็นเสาหลักของการสอบสวนระดับนานาชาติทุกครั้ง ส่งเจ้าหน้าที่และความเชี่ยวชาญเข้าไปช่วยไขปริศนาการระบาด พัฒนาวิธีควบคุม และสื่อสารกับสาธารณชนว่าควรรู้อะไรและควรกังวลแค่ไหน

การกระทำเช่นนี้เองที่ทำให้ CDC สร้างชื่อในฐานะหน่วยงานสาธารณสุขชั้นนำของโลก

แต่คราวนี้ WHO กลายเป็นพระเอก โดย WHO เป็นผู้ประเมินความเสี่ยงและบอกประชาชนว่าการระบาดครั้งนี้ไม่ใช่ภัยคุกคามระดับโรคระบาดใหญ่

“ฉันไม่คิดว่านี่เป็นภัยคุกคามมหาศาลต่อสหรัฐอเมริกา” เจนนิเฟอร์ นัซโซ (Jennifer Nuzzo) ผู้อำนวยการศูนย์โรคระบาดของมหาวิทยาลัยบราวน์ (Brown University’s Pandemic Center) กล่าว แต่วิธีที่สถานการณ์นี้ดำเนินไป “แสดงให้เห็นว่า CDC ตอนนี้ว่างเปล่าและกลวงเปล่าแค่ไหน”

ความวุ่นวายในยุคทรัมป์

สถานการณ์ปัจจุบันเกิดขึ้นหลังจาก 16 เดือนแห่งความวุ่นวาย ที่รัฐบาลทรัมป์ถอนตัวออกจาก WHO มีการจำกัดให้นักวิทยาศาสตร์ของ CDC ไม่ให้พูดคุยกับเพื่อนร่วมงานในต่างประเทศในบางครั้ง และเริ่มแผนสร้างเครือข่ายสาธารณสุขนานาชาติของตัวเองผ่านข้อตกลงแบบทวิภาคีกับแต่ละประเทศ

รัฐบาลได้ปลดนักวิทยาศาสตร์และบุคลากรสาธารณสุขของ CDC หลายพันคน รวมถึงสมาชิกของโครงการสุขอนามัยบนเรือ (ship sanitation program) ของหน่วยงานด้วย

ขณะที่สถานการณ์นี้กำลังเกิดขึ้น เคนเนดีบอกว่าเขากำลังทำงานเพื่อ “ฟื้นฟูการมุ่งเน้นของ CDC ต่อโรคติดเชื้อ ลงทุนในนวัตกรรม และสร้างความเชื่อมั่นใหม่ผ่านความซื่อสัตย์และความโปร่งใส”

รอฟังจาก CDC

CDC ไม่ได้นิ่งเฉยกับเรื่องไวรัสฮันตาเสียทีเดียว

เมื่อวันพุธ หน่วยงานออกแถลงการณ์สั้น ๆ ที่ระบุว่าความเสี่ยงต่อชาวอเมริกัน “ต่ำมาก” และอธิบายว่ารัฐบาลสหรัฐฯ คือ “ผู้นำของโลกในด้านความมั่นคงด้านสุขภาพระดับโลก”

นัซโซกล่าวว่า “ไม่เพียงแต่ไม่เป็นประโยชน์ มันยังก่อให้เกิดความเสียหายด้วย เพราะหลักการสำคัญของการสื่อสารด้านสาธารณสุขคือความถ่อมตน”

ดร.เจย์ ภัตตาจารยา (Jay Bhattacharya) รักษาการผู้อำนวยการ CDC โพสต์ข้อความบนโซเชียลมีเดียว่า หน่วยงานกำลังให้ความเชี่ยวชาญในการประสานงานกับหน่วยงานรัฐบาลกลางอื่น ๆ และเจ้าหน้าที่นานาชาติ เจ้าหน้าที่รัฐแอริโซนาบอกในสัปดาห์นี้ว่าพวกเขาทราบจาก CDC ว่าหนึ่งในชาวอเมริกันที่ลงจากเรือ ซึ่งไม่มีอาการและไม่ถือว่าติดเชื้อ ได้กลับมาที่รัฐแล้ว เจ้าหน้าที่ WHO กล่าวว่า CDC แบ่งปันข้อมูลทางเทคนิค

CDC ยัง “ติดตามสถานะสุขภาพและเตรียมการสนับสนุนทางการแพทย์สำหรับผู้โดยสารชาวอเมริกันทั้งหมดบนเรือ” ภัตตาจารยาเขียน

แต่เจ้าหน้าที่สาธารณสุขของรัฐบาลกลางส่วนใหญ่ยังคงปิดปากเงียบ ปฏิเสธคำขอสัมภาษณ์ การปรากฏตัวต่อหน้ากล้องครั้งแรกของเจ้าหน้าที่ CDC เกิดขึ้นในเช้าวันเสาร์ เมื่อภัตตาจารยาออกรายการของ Fox News และพูดว่า “ข้อความของผมถึงประชาชนชาวอเมริกันคือ กรุณาอย่ากังวลเลย” แต่เขาให้รายละเอียดบางอย่างผิด และพูดเกินกว่าที่ทราบจริงเกี่ยวกับการระบาด

เขาพูดผิดว่า ผู้โดยสาร 2 คนในวัย 80 เสียชีวิตหลังจากติดเชื้อระหว่างดูนกในอาร์เจนตินา จริง ๆ แล้วผู้เดินทางคือชายชาวดัตช์อายุ 70 ปีและภรรยาของเขาวัย 69 ปี และแม้เจ้าหน้าที่สาธารณสุขของอาร์เจนตินาจะคิดว่ามีความเป็นไปได้ที่ทั้งคู่จะติดเชื้อระหว่างการดูนก แต่ก็ยังไม่ได้รับการยืนยัน

เปรียบเทียบกับโควิด-19

ในการให้สัมภาษณ์ในสัปดาห์นี้ ผู้เชี่ยวชาญบางคนเปรียบเทียบกับเหตุการณ์ในปี 2020 ที่เรือสำราญ Diamond Princess ซึ่งจอดอยู่ที่ญี่ปุ่น และกลายเป็นจุดที่เกิดการระบาดใหญ่ของโควิด-19 ครั้งแรกนอกประเทศจีน

CDC ส่งเจ้าหน้าที่ไปยังท่าเรือ ช่วยอพยพผู้โดยสารชาวอเมริกัน ดำเนินการกักตัว แบ่งปันข้อมูลพันธุกรรมของไวรัส ประสานงานกับ WHO และญี่ปุ่น จัดงานแถลงข่าวสาธารณะ และเผยแพร่รายงานอย่างรวดเร็วที่ “กลายเป็นข้อมูลอ้างอิงของโลกเกี่ยวกับการแพร่ระบาดของโควิดบนเรือสำราญ” ดร.ทอม ฟรีเดน (Tom Frieden) อดีตผู้อำนวยการ CDC กล่าว

บางส่วนของการรับมือระหว่างประเทศต่อ Diamond Princess ก็ถูกวิจารณ์ และมันก็ไม่ได้หยุดการระบาดหรือหยุดการแพร่ระบาดของโควิด-19 ทั่วโลก แต่ผู้เชี่ยวชาญบางคนบอกว่าไม่ใช่เพราะ CDC ไม่พยายาม

“CDC อยู่กับเรื่องนั้นทันที มองเห็นได้ชัดเจน เคลื่อนไหวอย่างกระตือรือร้นในการพยายามจัดการและควบคุม” กอสทินกล่าว ในขณะที่งานของหน่วยงานในตอนนี้ล่าช้าและเงียบลง

แทนที่จะทำงานกับเกือบทุกประเทศในโลกผ่าน WHO รัฐบาลทรัมป์เลือกทำข้อตกลงด้านสุขภาพแบบทวิภาคีกับแต่ละประเทศ เพื่อแบ่งปันข้อมูล สนับสนุนสาธารณสุข และที่อธิบายว่าเป็น “การนำเทคโนโลยีอเมริกันที่ทันสมัยเข้ามา” ปัจจุบันมีข้อตกลงประมาณ 30 ฉบับ

นั่นไม่เพียงพอ กอสทินกล่าว “คุณไม่สามารถจัดการวิกฤตสุขภาพระดับโลกได้ด้วยการทำข้อตกลงทีละประเทศแบบนี้”

___

ผู้สื่อข่าวเอพี อาลี สเวนสัน (Ali Swenson) ในนิวยอร์ก, ดาร์ลีน ซูเปอร์วิลล์ (Darlene Superville) ในวอชิงตัน และซูซาน มอนโตยา ไบรอัน (Susan Montoya Bryan) ในอัลบูเคอร์คี รัฐนิวเม็กซิโก ร่วมรายงานข่าวนี้

___

หน่วยงานสุขภาพและวิทยาศาสตร์ของ Associated Press ได้รับการสนับสนุนจาก Howard Hughes Medical Institute’s Department of Science Education และ Robert Wood Johnson Foundation โดย AP รับผิดชอบเนื้อหาทั้งหมดเอง

/md tag:#Hantavirus #CDC #WHO #ไวรัสฮันตา #DonaldTrump #CruiseShip #เรือสำราญ #Health #ข่าวต่างประเทศ #USNews #WorldNews #FarangThai

ที่มา : Associated Press