ม็อบ 'แมลงสาบ' อินเดียประกาศยุติ หลัง รมว.ศึกษาลาออก
พรรคแมลงสาบประชาชน หรือ CJP (Cockroach Janta Party) ของอินเดีย ประกาศยุติการชุมนุมประท้วงที่ยืดเยื้อมาห้าสัปดาห์ ไม่กี่ชั่วโมงหลังรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ธรรเมนทระ ปราธาน (Dharmendra Pradhan) ประกาศลาออกจากตำแหน่ง
CJP ระบุว่านี่คือชัยชนะของประชาธิปไตย ขณะที่ผู้สนับสนุนหลายพันคนยังคงเฉลิมฉลองกันต่อที่จันตาร์ มันตาร์ (Jantar Mantar) จุดชุมนุมหลักในกรุงเดลี (Delhi)
CJP เป็นแคมเปญเสียดสีออนไลน์ที่ใช้ภาพแมลงสาบซึ่งสร้างด้วย AI เป็นมาสคอต ไม่ใช่พรรคการเมืองจริง แต่กลายเป็นเวทีทรงพลังที่สะท้อนความกังวลและความไม่พอใจของคนรุ่นใหม่
การชุมนุมครั้งนี้ถือเป็นการแสดงออกถึงความไม่พอใจต่อรัฐบาลของนายกรัฐมนตรี นเรนทระ โมดี (Narendra Modi) ที่เห็นได้ชัดเจนที่สุดในรอบหลายปี และยิ่งทวีความรุนแรงขึ้นหลังตำรวจใช้กำลังสลายการชุมนุมของผู้เดินขบวนมุ่งหน้ารัฐสภาเมื่อวันจันทร์ จนมีผู้บาดเจ็บหลายสิบคน
ปราธานประกาศลาออกผ่านโพสต์ภาษาฮินดีบน X โดยระบุว่าเขา "เคารพความมุ่งหวัง ความฝัน และความคาดหวังของคนรุ่นใหม่" และ "รู้สึกเจ็บปวด" กับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมา
"เมื่อพิจารณาสถานการณ์ที่จันตาร์ มันตาร์และทั่วประเทศ ด้วยเป้าหมายที่จะป้องกันไม่ให้กลุ่มต่อต้านชาติแสวงประโยชน์จากสถานการณ์นี้ รักษาความเป็นเอกภาพของชาติ ไม่ให้อนาคตของนักศึกษาอินเดียแม้แต่คนเดียวต้องพัวพันกับปัญหาทางกฎหมาย และให้ลูกหลานของเราได้ทุ่มเทเวลาให้การเรียนและสร้างอาชีพ ผมได้ยื่นใบลาออกต่อนายกรัฐมนตรีแล้ว" เขาเขียน
เมื่อข่าวการลาออกของปราธานแพร่ออกไป อภิเจต ดิปเก (Abhijeet Dipke) ผู้ก่อตั้ง CJP ถึงกับร้องตะโกนด้วยความตื้นตันบนเวทีชั่วคราวที่จันตาร์ มันตาร์ว่า "เราทำสำเร็จแล้ว"
เสียงเชียร์ดังกึกก้องพร้อมการเฉลิมฉลองครั้งใหญ่ ผู้ชุมนุมร้องเพลง เต้นรำ ตะโกนคำขวัญ และแจกขนมหวานกัน
หลายชั่วโมงหลัง CJP ประกาศยุติการชุมนุมและแกนนำเดินทางออกจากพื้นที่ ฝูงชนจำนวนมากยังคงปักหลักอยู่จนถึงค่ำ หลายคนบอกกับบีบีซี (BBC) ว่ารอวันนี้มานานหลายสัปดาห์และไม่พร้อมจะกลับบ้านโดยไม่ได้ร่วมฉลอง
พื้นที่ชุมนุมเริ่มดูเหมือนงานเลี้ยงมากขึ้นเรื่อยๆ อาสาสมัครพยายามควบคุมฝูงชน ขณะที่ตำรวจจำนวนมากถูกส่งมาประจำการรอบพื้นที่ แต่ระบุว่าจะเข้าแทรกแซงก็ต่อเมื่อพบการละเมิดกฎหมายเท่านั้น
CJP ก่อตั้งขึ้นหลังจากประธานศาลสูงสุดอินเดียเคยเปรียบเทียบคนรุ่นใหม่ที่ว่างงานแล้วหันไปทำงานสื่อสารมวลชนและเคลื่อนไหวทางสังคมว่าเป็น "แมลงสาบ" ต่อมาเขาชี้แจงว่าหมายถึงเฉพาะกลุ่มที่ใช้ปริญญาปลอมเท่านั้น แต่คำนี้ก็ถูกนำไปใช้ต่อจนกลายเป็นสัญลักษณ์ของตัวเอง
ขบวนการนี้นำโดยดิปเก นักยุทธศาสตร์ด้านการสื่อสารการเมืองวัย 30 ปี อดีตนักศึกษามหาวิทยาลัยบอสตัน (Boston University)
CJP ได้รับความนิยมอย่างรวดเร็วในโลกออนไลน์ เปลี่ยนแมลงที่คนส่วนใหญ่รังเกียจให้กลายเป็นสัญลักษณ์แห่งการต่อต้านและความอดทน มีผู้ติดตามบน Instagram ถึง 26 ล้านคน
ข้อเรียกร้องของกลุ่มคือการปฏิรูประบบการศึกษาของอินเดีย เพิ่มความรับผิดชอบต่อกรณีข้อสอบรั่ว และเรียกร้องให้ปราธานลาออก
การชุมนุมได้รับความสนใจในระดับโลกหลังนักกิจกรรมและนักการศึกษา โซนัม วังชุก (Sonam Wangchuk) เข้าร่วมเมื่อวันที่ 28 มิถุนายน และเริ่มอดอาหารประท้วงแบบไม่มีกำหนดเพื่อสนับสนุนข้อเรียกร้องดังกล่าว
เมื่อสุขภาพของวังชุกทรุดลง ฝูงชนก็ยิ่งเพิ่มจำนวนขึ้น จนตำรวจต้องบังคับนำตัวเขาออกจากพื้นที่ชุมนุมเมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมาไปส่งโรงพยาบาล ซึ่งเขายังคงอดอาหารต่อ ก่อนจะประกาศยุติการอดอาหารในเช้าวันศุกร์ หลังได้รับคำยืนยันจากรัฐบาลว่าจะพิจารณาข้อเรียกร้องของเขา
ตลอดช่วงการชุมนุม พรรคฝ่ายค้านหลักส่วนใหญ่ของอินเดีย นักกิจกรรม และคนดังจำนวนมากต่างมาร่วมแสดงความสนับสนุน
ในพื้นที่ชุมนุม ป้ายและคำขวัญจำนวนมากมุ่งเป้าไปที่โมดีโดยตรง บีบีซีได้พบปะกับผู้คนหลายคนที่บอกว่าเคยสนับสนุนนายกรัฐมนตรีมาก่อน แต่ตอนนี้หันหลังให้แล้ว
"ฉันเคยสนับสนุนเขาตอนที่เขาทำเรื่องดีๆ แต่ค่อยๆ รู้ตัวว่าเขาเอาแต่แบ่งแยกผู้คนด้วยเรื่องศาสนา ไม่ได้ทำอะไรอย่างอื่นเลย" ราธิกา (Radhika) กล่าว
วันเสาร์ที่ผ่านมา แกนนำฝ่ายค้านต้อนรับการลาออกของปราธาน หลายคนเรียกมันว่าชัยชนะของขบวนการที่นำโดยคนรุ่นใหม่
แม้ข้อเรียกร้องเดิมจะมุ่งเป้าไปที่การลาออกของรัฐมนตรีศึกษาธิการเพียงคนเดียว แต่ชัดเจนว่าการชุมนุมครั้งนี้ได้สร้างความเสียหายอย่างหนักต่อภาพลักษณ์ส่วนตัวของนายกรัฐมนตรี และทำลายภาพลักษณ์ "แข็งแกร่งไม่มีวันพ่ายแพ้" ของเขาไปไม่น้อย
นับตั้งแต่ขึ้นสู่อำนาจในปี 2014 (พ.ศ. 2557) รัฐบาลของโมดีแทบไม่เคยยอมรับเสียงคัดค้าน และปราบปรามการชุมนุมอย่างหนักมาตลอด นี่คือเหตุผลที่การลาออกของปราธานถูกมองว่าเป็นเรื่องใหญ่มากในอินเดีย
แต่นี่ก็ไม่ใช่ครั้งแรกที่รัฐบาลต้องเผชิญการชุมนุมใหญ่ และไม่ใช่ครั้งแรกที่ถูกบีบให้ยอมถอย ย้อนไปปี 2021 (พ.ศ. 2564) รัฐบาลเคยยกเลิกกฎหมายการเกษตรหลังถูกเกษตรกรชุมนุมประท้วงนานหนึ่งปี
การชุมนุมของนักศึกษาครั้งนี้ได้รับแรงสนับสนุนจากคนชั้นกลางจำนวนมาก ครอบคลุมทุกศาสนา วรรณะ และสาขาอาชีพ ท่ามกลางความไม่พอใจต่อโอกาสทางการศึกษาและการจ้างงานที่ขาดแคลนในอินเดีย
แรงกดดันต่อรัฐบาลเพิ่มขึ้นหลังเหตุการณ์สลายการชุมนุมอย่างรุนแรงเมื่อวันจันทร์ ที่ตำรวจและกำลังกึ่งทหารใช้กระบองและไม้ทุบตีชายหญิงวัยหนุ่มสาว พร้อมยิงแก๊สน้ำตาใส่ผู้ชุมนุม
มีผู้ถูกนำส่งโรงพยาบาลราว 300 คน ตำรวจระบุว่าอย่างน้อยครึ่งหนึ่งของผู้บาดเจ็บเป็นเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย และมีผู้ถูกจับกุมราว 70 คน ซึ่งส่วนใหญ่ได้รับการประกันตัวไปแล้ว
หลังเพิกเฉยต่อผู้ชุมนุมมาเกือบห้าสัปดาห์ ในที่สุดโมดีก็ออกมาแถลงเมื่อวันพฤหัสบดีว่าจะจัดตั้งศาลพิเศษเพื่อเร่งรัดการลงโทษผู้เกี่ยวข้องกับกรณีข้อสอบรั่วอย่างเด็ดขาด
และในคืนวันเดียวกัน โมดียังโพสต์วิดีโอแถลงว่ากำลังเตรียมกฎหมายฉบับใหม่ที่เข้มงวดขึ้นเกี่ยวกับการรั่วไหลของข้อสอบ โดยระบุว่าได้รับร่างกฎหมายแล้วและต้องการเสนอเข้าสู่รัฐสภาเร็วๆ นี้
โพสต์ล้อเลียนโมดีนับพันโพสต์แพร่กระจายไปทั่วโซเชียลมีเดีย วิดีโอของนายกรัฐมนตรีที่ตั้งใจปลอบประโลมความโกรธของประชาชน กลับถูกนำไปทำเป็นมีมและเรื่องตลกแทน
หลังปราธานลาออก ดิปเกแถลงผ่าน X ว่าการต่อสู้ยังไม่จบ
เขาระบุว่าจะยังคงต่อสู้เพื่อครอบครัวของนักศึกษาที่ฆ่าตัวตายหลังการสอบแพทย์ครั้งสำคัญถูกยกเลิก เพื่อให้พวกเขาได้รับการชดเชย
เขายังย้ำข้อเรียกร้องให้ดำเนินการกับเจ้าหน้าที่ตำรวจที่เขากล่าวหาว่าใช้กำลังเกินกว่าเหตุกับผู้สนับสนุน CJP ที่พยายามเดินขบวนไปยังรัฐสภาเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม
"จำไว้นะ อย่ามายุ่งกับแมลงสาบ" เขากล่าวทิ้งท้าย
tag:#อินเดีย #NarendraModi #CJP #ม็อบนักศึกษา #DharmendraPradhan #เดลี #การเมืองอินเดีย #ปฏิรูปการศึกษา #เอเชียใต้ #WorldNews #FarangThai
