นักวิทย์จีนก็ตายลึกลับเหมือนกัน ส่องปริศนาเก้าราย ทั้งไฮเปอร์โซนิก-AI ทหาร-โดรน
ดาวเด่นวงการ AI ด้านกลาโหมของจีน ซึ่งกำลังทำงานวิเคราะห์ฉากทัศน์การบุกไต้หวัน ต้องมาเสียชีวิตจากอุบัติเหตุรถยนต์ที่ยังไม่มีคำอธิบาย ตอนตีสองกว่า ๆ กลางกรุงปักกิ่ง ในวัยเพียง 38 ปี
คำถามมากมายยังคาใจ เกี่ยวกับการเสียชีวิตของ เฟิง หยางเหอ (Feng Yanghe) ศาสตราจารย์แห่งมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีป้องกันประเทศ (National University of Defense Technology) เมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2023 (พ.ศ. 2566) เจ้าของแพลตฟอร์มบุกเบิกชื่อ "War Skull" ที่เคยคว้ารางวัลแข่งขันระดับชาติมาแล้ว
เช่น ทำไมข่าวมรณกรรมในเว็บข่าววิทยาศาสตร์ของรัฐ Sciencenet.cn ถึงใช้คำว่าเขา "สละชีพ"? ทำไมนักวิทย์หัวกะทิจากมณฑลกานซู่ (Gansu) ถึงได้ถูกฝังในสุสานพิเศษกลางกรุงปักกิ่ง ที่สงวนไว้สำหรับชนชั้นนำของพรรคคอมมิวนิสต์ วีรบุรุษของชาติ และนักปฏิวัติ?
แต่เหมือนกับในสหรัฐ การตายของเฟิงเป็นเพียงหนึ่งในหลายกรณีการจากไปแบบไม่คาดคิดของนักวิทยาศาสตร์ระดับท็อปที่ทำงานในสาขาอ่อนไหวสุด ๆ อย่าง AI ทางทหาร อาวุธไฮเปอร์โซนิก และการป้องกันอวกาศ ตามรายงานของสื่อจีนและสื่อจีนโพ้นทะเล
ปรากฏการณ์นี้สะท้อนคลื่นการหายตัวและเสียชีวิตของนักวิทยาศาสตร์อเมริกันที่วอชิงตันกำลังสืบสวนอยู่ ในสหรัฐมี 11 เคส ส่วนในจีนอย่างน้อยเก้าราย
ทำให้นักวิเคราะห์ทางทหารบางรายถามกันชวนสะพรึงว่า นี่คือ "สงครามเงียบ" แย่งนักวิทยาศาสตร์อยู่หรือเปล่า?
'มันสมองเบื้องหลังการจำลองศึกไต้หวัน'
การแข่งขันระหว่างสหรัฐกับจีนกำลังลึกขึ้นเรื่อย ๆ ผู้นำจีนและรัสเซียประกาศว่าโลกกำลังเผชิญ "ความเปลี่ยนแปลงที่ไม่เคยเห็นในรอบศตวรรษ" และทั้งคู่คือคนขับเคลื่อนความเปลี่ยนแปลงนั้น การแข่งขันอำนาจแห่งชาตินี้เกิดขึ้นในสนามวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเป็นหลัก ซึ่งไม่ได้ส่งผลแค่ทางเศรษฐกิจ แต่ยังชี้ขาดแสนยานุภาพทางทหารด้วย
ในจีน สื่อและโซเชียลมีเดียรวมถึงข่าวมรณกรรมต่าง ๆ โยงการเสียชีวิตเหล่านี้ไปที่อุบัติเหตุจราจร "อุบัติเหตุ" อื่น ๆ ที่ไม่ระบุรายละเอียด หรือไม่ระบุสาเหตุเลย อายุของผู้เสียชีวิตอยู่ในช่วง 26 ถึง 68 ปี
เฟิงกำลังออกจากการประชุมงานในเมืองหลวง ตอนเขาเสียชีวิตเวลาประมาณ 02.35 น. ตามรายงานของ China Daily สื่อของรัฐ ที่อ้างประกาศจากคณะกรรมการจัดพิธีไว้อาลัย โดยระบุว่าเขากำลังทำ "ภารกิจสำคัญ" แต่ไม่ลงรายละเอียด ส่วน Sciencenet.cn ใช้คำว่าเขา "สละชีพระหว่างปฏิบัติหน้าที่"
"เฟิงคือมันสมองเบื้องหลังการจำลองสถานการณ์ไต้หวันด้วย AI และแปลกมากที่อุบัติเหตุเกิดกลางดึก" นักวิจัยประสบการณ์สูงด้านกองทัพจีนจากคลังสมองในฝั่งตะวันตกที่ติดตามเรื่องนี้อยู่ระบุ
นักวิจัยคนนี้ขอให้ไม่เปิดเผยชื่อ เพราะประเด็นนี้อ่อนไหวเกินไป "ฉันไม่คิดว่าการไปโยงกับเรื่องพวกนี้จะดีต่อสุขภาพของคุณนะ" เธอบอกกับ Newsweek
"คนที่ตายจากอุบัติเหตุรถยนต์ปกติไม่ได้ถูกบรรยายว่า 'สละชีพ'" นักวิจัยซึ่งพูดภาษาจีนได้กล่าว และยังว่า การที่เฟิงถูกฝังในสุสานปาเป่าซาน (Babaoshan) อันศักดิ์สิทธิ์กลางกรุงปักกิ่งนั้น "ผิดสังเกตมาก"
"สาขาที่มีการตายเกิดขึ้นคือ ไฮเปอร์โซนิก AI ทางทหารรวมถึงการจำลองเทคโนโลยีฝูงโดรน เทคโนโลยีที่เปลี่ยนเกมได้จริง ๆ เทคพวกนี้ถูกนับรวมในกลุ่มการตายแบบเกินสัดส่วน ประเด็นอาจไม่ใช่การกำจัดทั้งกลุ่ม แต่ถ้าเด็ดหัวคนที่เก่งที่สุดในงานบุกเบิกได้บางคน มันก็เป็นการยับยั้ง" นักวิจัยกล่าว พร้อมเสริมว่าบางกรณีอาจเป็น "อุบัติเหตุจริง ๆ"
สมมติว่ามีฝ่ายตรงข้าม "พยายามหน่วงจีนให้ช้าลง มันเริ่มดูผิดปกติมากขึ้นเรื่อย ๆ" เธอสรุป
สถานทูตจีนในกรุงวอชิงตัน ดีซี ระบุว่า "ไม่ทราบสถานการณ์ที่เกี่ยวข้อง" เมื่อ Newsweek ติดต่อไปทางอีเมล
"สิ่งที่ฉันอยากเน้นคือ จีนมุ่งมั่นเสมอในการส่งเสริมความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีผ่านความร่วมมือและการแข่งขันที่ดี" โฆษกจากแผนกข้อมูลและกิจการสาธารณะของสถานทูตกล่าว
ด้าน แอนนา เคลลี (Anna Kelly) โฆษกทำเนียบขาว ไม่แสดงความเห็นต่อสถานการณ์ในจีน แต่บอกว่า "ทำเนียบขาวยังคงประสานงานข้ามหน่วยงานเพื่อสืบสวนเหตุการณ์เหล่านี้ และให้ความโปร่งใสกับประชาชนอเมริกัน เราจะไม่ชิงพูดก่อนที่การสืบสวนจะคืบหน้า"
แปลกประหลาด — แต่ก็ไม่ใช่ว่าเป็นไปไม่ได้
มันฟังดูเหลือเชื่อ แต่นักวิทยาศาสตร์ก็เป็นเป้าทางการเมืองมาโดยตลอดเช่นกัน นักวิทยาศาสตร์นิวเคลียร์อิหร่านจำนวนไม่แน่ชัดถูกลอบสังหารไปแล้ว ซึ่งว่ากันว่าเป็นฝีมืออิสราเอลที่พยายามหน่วงอิหร่านไม่ให้ไปถึงสถานะชาติครอบครองอาวุธนิวเคลียร์ และยังมีอีกหลายคนเสียชีวิตจากปฏิบัติการโจมตีของอิสราเอลและสหรัฐในเดือนมิถุนายน 2025 (พ.ศ. 2568)
ยังไม่มีหลักฐานว่าสหรัฐกับจีน หรือรัสเซีย กำลังทำแคมเปญลอบสังหารนักวิทยาศาสตร์กันเอง หรือถูกรัฐอื่นที่เป็นศัตรูเล็งเป้า แต่เดิมพันก็สูงสุดกู่
สื่อภาษาจีนที่ติดตามการเสียชีวิตเหล่านี้มักเปรยความสงสัยลงในพาดหัว เช่น "แปดนักวิทย์ระดับท็อป 'ตายลึกลับ'" หรือรายงานของ Formosa TV News ของไต้หวันที่ปีที่แล้วใช้คำว่า "ผิดปกติอย่างที่สุด"
ในจีนแผ่นดินใหญ่ที่พรรคคอมมิวนิสต์ปกครอง รวมถึงฮ่องกง การคาดเดาสะพัด บทความหนึ่งบนเว็บ 163.com ที่ได้รับความนิยมเมื่อเดือนตุลาคมปีที่แล้วเขียนว่า "ใครจะคิดว่าแม้แต่ในศตวรรษที่ 21 นักอัจฉริยะจีนหลายคนที่เคยไปเรียนหรือไปเยือนต่างประเทศ ยังตายอย่างลึกลับและอธิบายไม่ได้!"
สื่อจีนบางแห่งตั้งข้อสังเกตว่า มีการเสียชีวิตอื่น ๆ ซึ่งไม่อยู่ในเก้ากรณีที่ Newsweek ติดตาม ที่เกิดขึ้นในสหรัฐ หรือนักวิทยาศาสตร์หลายคนเคยใช้เวลาศึกษาที่นั่น
อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้ก็ไม่ได้แปลก เพราะนับสิบปีที่จีนส่งนักวิทยาศาสตร์หัวกะทิหลายหมื่นคนไปฝึกในมหาวิทยาลัยชั้นนำของอเมริกา
หลายคนกลับจีน ไม่ว่าจะด้วยความเต็มใจ หรือภายใต้แรงกดดันทั้งแบบแนบเนียนและตรง ๆ เพื่อมีส่วนร่วมในการยกระดับวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการทหารของจีน
การเสียชีวิตก่อนวัยอันควรอีกหลายราย
การเสียชีวิตอื่น ๆ ที่โยงกับอุบัติเหตุรถยนต์มีอาทิ จาง เสี่ยวซิน (Zhang Xiaoxin) วัย 62 ปี ในเดือนธันวาคม 2024 (พ.ศ. 2567) ผู้เชี่ยวชาญด้านอวกาศแห่งศูนย์อุตุนิยมวิทยาดาวเทียมแห่งชาติ (National Satellite Meteorological Centre) ซึ่งเชี่ยวชาญเรื่องการตรวจสอบสภาพอากาศและระบบเตือนภัยล่วงหน้า ตามรายงานของ South China Morning Post
"จางเคยคว้ารางวัลระดับสูงจากกองทัพจีนในด้านความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี แม้จะมีข้อมูลเกี่ยวกับโครงการวิจัยของเขาเปิดเผยน้อยมาก" หนังสือพิมพ์ฉบับนั้นรายงาน
ในปี 2018 (พ.ศ. 2561) เฉิน ซู่หมิง (Chen Shuming) วัย 57 ปี นักวิทยาศาสตร์การทหารและผู้เชี่ยวชาญด้านไมโครอิเล็กทรอนิกส์แห่งมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีป้องกันประเทศ ในฐานะ "หัวหน้าทีมวิจัยและพัฒนาชิปสำหรับอาวุธระดับสูงของจีน" เสียชีวิตจากอุบัติเหตุรถยนต์ ตามรายงานของ Electronic Engineering Times China
นักเคมีชื่อดัง โจว กวงหยวน (Zhou Guangyuan) เสียชีวิตในวัย 51 ปี เมื่อเดือนธันวาคม 2023 (พ.ศ. 2566) โดยไม่มีการระบุสาเหตุ ข่าวมรณกรรมในเว็บ Sciencenet.cn ระบุว่าหลังจากศึกษามาหลายปี โจว "พัฒนาความรู้สึกลึกซึ้งที่จะทำในสิ่งที่ประเทศชาติต้องการ"
ผู้เชี่ยวชาญด้านวัสดุศาสตร์โดยเฉพาะพอลิเมอร์คนนี้ เป็นสมาชิกของสถาบันวิทยาศาสตร์จีน (Chinese Academy of Sciences) และเป็นนักวิจัยที่สถาบันฟิสิกส์เคมีต้าเหลียน (Dalian Institute of Chemical Physics) ซึ่งทำงานร่วมกับองค์กรต่าง ๆ ในการนำงานวิจัยไปใช้จริง โดยไม่มีการระบุสาเหตุการเสียชีวิต
วงการไฮเปอร์โซนิกก็สูญเสียผู้เชี่ยวชาญไปเช่นกัน เช่น ฟาง ต้าหนิง (Fang Daining) วัย 68 ปี ที่ดูเหมือนจะเสียชีวิตจากเหตุการณ์ทางการแพทย์ที่ไม่คาดคิดในแอฟริกาใต้เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ปีนี้
"ฟางศึกษาวัสดุซูเปอร์สตรองสำหรับยานอวกาศและเครื่องยนต์ขั้นสูงที่สถาบันเทคโนโลยีปักกิ่ง (Beijing Institute of Technology, BIT) ซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยวิจัยด้านกลาโหมสำคัญ" South China Morning Post รายงาน โดยอ้างข่าวมรณกรรมที่ระบุว่าถูกโพสต์ในวิทยาเขตของนายจ้างของเขา
อีกคน นักวิจัยไฮเปอร์โซนิก เหยียน หง (Yan Hong) วัย 56 ปี ซึ่งเคยทำงานที่ Wright State University ในโอไฮโอ ก่อนกลับจีนเข้าร่วมมหาวิทยาลัยโพลีเทคนิคตะวันตกเฉียงเหนือ (Northwestern Polytechnical University) ที่ถูกสหรัฐคว่ำบาตร เสียชีวิตในเดือนมีนาคม โดยรายงานว่าจากอาการป่วย ตามข้อมูลจาก South China Morning Post
ปีที่แล้ว จาง ไต้ปิง (Zhang Daibing) วัย 47 ปี หนึ่งในผู้เชี่ยวชาญด้านโดรนระดับแนวหน้าของจีน และอดีตรองผู้อำนวยการสถาบันวิจัยระบบไร้คนขับของมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีป้องกันประเทศ รวมถึงผู้ก่อตั้งบริษัท Yunzhihang Technology เสียชีวิตในเมืองฉางซา (Changsha) มณฑลหูหนาน (Hunan) ตามรายงานของหนังสือพิมพ์ Lianhe Zaobao ของสิงคโปร์ โดยไม่ระบุสาเหตุ
หลิว ตงห่าว (Liu Donghao) วัย 51 ปี นักวิทยาศาสตร์ข้อมูลชื่อดัง เสียชีวิตในปี 2024 (พ.ศ. 2567) หลังเกิด "อุบัติเหตุ" ที่ไม่ระบุรายละเอียด หลิวคือผู้ก่อตั้ง Guizhou Big Data Protection Engineering Security Research และเป็นผู้บุกเบิกในสาขาระบบจัดการความมั่นคงข้อมูลของจีน ตามรายงานของ Global Times
หลี่ หมิ่นหยง (Li Minyong) วัย 49 ปี นักเคมีชีวการแพทย์ที่มีชื่อเสียงระดับนานาชาติ ผู้ได้รับรางวัล "talent plan" จากกระทรวงศึกษาธิการ และสมาชิกพรรคจื้อกง (Zhigong Party) พรรคที่ไม่ใช่คอมมิวนิสต์แต่เป็นส่วนหนึ่งของแนวร่วมสามัคคี (United Front) ของพรรคคอมมิวนิสต์จีน เสียชีวิตในกว่างโจว (Guangzhou) เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2025 (พ.ศ. 2568) หลังเจ็บป่วยกะทันหัน ตามข่าวมรณกรรม ซึ่งระบุว่าเขาพัฒนา "ยานวัตกรรมที่ขับเคลื่อนด้วยการมองเห็นและการควบคุมด้วยแสง"
'เรื่องซีเรียสพอสมควร'
ขณะเดียวกันในสหรัฐ สายธารของนักวิทยาศาสตร์ที่หายตัวหรือเสียชีวิตได้รับความสนใจอย่างกว้างขวางและถูกคาดเดากันมากในโลกออนไลน์ อาจเชื่อมโยงกับ "ปฏิบัติการต่างชาติ" ได้ เอริค เบอร์ลิสัน (Eric Burlison) ส.ส. กล่าวเมื่อวันอาทิตย์ FBI กำลังสืบสวนอยู่
"เรากำลังแข่งขันกับจีน รัสเซีย และอิหร่าน ในเรื่องเทคโนโลยีนิวเคลียร์ อาวุธขั้นสูง และอวกาศ ขณะเดียวกันนักวิทยาศาสตร์ระดับท็อปของเราก็ทยอยหายไปเรื่อย ๆ" นักการเมืองรีพับลิกันจากรัฐมิสซูรี (Missouri) โพสต์บน X
รายชื่อที่ยาวขึ้นเรื่อย ๆ ของผู้เชี่ยวชาญสหรัฐที่เสียชีวิตหรือหายตัวในสาขาอวกาศขั้นสูง กลาโหม และนิวเคลียร์ ถูกเรียกว่า "เรื่องค่อนข้างซีเรียส" เมื่อสัปดาห์ที่แล้วโดยประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ (Donald Trump) ที่เสริมว่าเขาหวังว่ามันจะเป็น "เรื่องบังเอิญ"
ยังไม่มีการยืนยันความเชื่อมโยงอย่างเป็นทางการในกรณีต่าง ๆ ที่ถูกหยิบยกขึ้นมาตามรายงานออนไลน์เมื่อเร็ว ๆ นี้
tag:#ChinaScience #นักวิทยาศาสตร์จีน #MilitaryAI #ไฮเปอร์โซนิก #ตายปริศนา #จีน #สหรัฐ #ไต้หวัน #สงครามเงียบ #ข่าวต่างประเทศ #WorldNews #FarangThai
