ศึกเลือกตั้งซ่อมที่อาจเปลี่ยนนายกฯ อังกฤษ: "แอนดี้ เบิร์นแฮม" ลงสนามชิงเก้าอี้ ส.ส. หวังท้าชนสตาร์เมอร์

เลือกตั้งซ่อมเขตเล็ก แต่เดิมพันใหญ่ระดับชาติ "แอนดี้ เบิร์นแฮม" ลุ้นเก้าอี้ ส.ส. ปูทางชิงนายกฯ อังกฤษ

การเลือกตั้งซ่อม ส.ส. เพียงหนึ่งที่นั่งในเขตเมเกอร์ฟิลด์ ทางตะวันตกเฉียงเหนือของอังกฤษ กลายเป็นข่าวที่ทั่วโลกจับตา เพราะผลของมันอาจชี้ชะตาว่าใครจะเป็นนายกรัฐมนตรีคนต่อไป หาก แอนดี้ เบิร์นแฮม นายกเทศมนตรีเกรตเตอร์แมนเชสเตอร์จากพรรคแรงงานชนะ เขามีโอกาสก้าวขึ้นมาท้าชิงตำแหน่งผู้นำพรรคและประเทศแทน เคียร์ สตาร์เมอร์ ขณะที่คู่แข่งคือพรรคขวาจัด Reform UK ซึ่งหวังเจาะฐานเสียงดั้งเดิมของพรรคแรงงานด้วยนโยบายต้านผู้อพยพ

เขตเลือกตั้งเล็ก ๆ ที่กลายเป็นจุดสนใจของโลก

ผู้มีสิทธิเลือกตั้งประมาณ 75,000 คนในเขตเมเกอร์ฟิลด์ กำลังจะตัดสินใจครั้งสำคัญในวันที่ 18 มิถุนายน ซึ่งเป็นการเลือกตั้งซ่อมเพื่อหา ส.ส. แทนหนึ่งในที่นั่งทั้งหมด 650 ที่ของสภาสามัญ ตามปกติแล้วศึกเลือกตั้งซ่อมระดับท้องถิ่นแบบนี้แทบไม่เคยได้รับความสนใจขนาดนี้ แต่คราวนี้กลับมีนักข่าวจากทั่วโลกแห่มารายงาน เพราะเดิมพันที่อาจสั่นสะเทือนการเมืองอังกฤษทั้งระบบ

อย่างไรก็ตาม ชาวบ้านบางส่วนกลับไม่ได้ตื่นเต้นด้วย เชอร์ลีย์ ไพรเออร์ ผู้มีสิทธิเลือกตั้งคนหนึ่งบอกว่าผู้สมัครทุกคน "เสียเวลาเปล่า" และเล่าว่าครอบครัวของเธอเคยเลือกพรรคแรงงานมาตลอด ทั้งพ่อและปู่ แต่หลายปีมานี้เธอเลิกเลือกไปแล้ว

แม้เขตนี้จะเลือก ส.ส. พรรคแรงงานมานานถึง 120 ปี แต่เบิร์นแฮมก็ไม่ได้นอนมา เพราะในการเลือกตั้งท้องถิ่นเมื่อเดือนที่แล้ว พรรค Reform UK ของ ไนเจล ฟาราจ นักการเมืองสายต้านผู้อพยพมากประสบการณ์ กวาดที่นั่งสภาท้องถิ่นในพื้นที่ไปถึง 24 จาก 25 ที่นั่ง

ประเด็นผู้อพยพ ตัวแปรร้อนแรงกลางสนาม

การเลือกตั้งครั้งนี้เกิดขึ้นท่ามกลางความตึงเครียดเรื่องผู้อพยพ โดยเหตุการณ์ที่ชายชาวซูดานถูกตั้งข้อหาพยายามฆ่าจากคดีแทงกันในเบลฟาสต์เมื่อช่วงสัปดาห์เดียวกัน ได้จุดชนวนการประท้วงรุนแรงในไอร์แลนด์เหนือ ถึงขั้นมีการเผารถและบ้านเรือน

ในเมืองแอชตัน-อิน-เมเกอร์ฟิลด์ ซึ่งอยู่ห่างจากกรุงลอนดอนไปทางตะวันตกเฉียงเหนือราว 320 กิโลเมตร ผู้มีสิทธิเลือกตั้งหลายคนเห็นด้วยกับข้ออ้างของ Reform ที่ว่าผู้อพยพรายใหม่กำลังกดดันระบบที่อยู่อาศัยและบริการสาธารณะ ฟิล แอร์โรว์สมิธ ผู้เกษียณอายุรายหนึ่งบ่นว่าผู้อพยพมีมากเกินไป บริการต่าง ๆ รับภาระไม่ไหว และสุดท้ายผู้เสียภาษีต้องเป็นคนแบกรับ

ทั้งนี้ จำนวนผู้อพยพสุทธิต่อปีของอังกฤษเคยพุ่งสูงเกิน 900,000 คนในปี 2023 ภายใต้รัฐบาลพรรคอนุรักษนิยมชุดก่อน ก่อนจะลดลงเหลือ 171,000 คนเมื่อปีที่ผ่านมา แต่ตัวเลขที่ลดลงนี้ก็แทบไม่ได้ช่วยกอบกู้คะแนนนิยมให้รัฐบาลพรรคแรงงานที่สะดุดมาตลอดนับตั้งแต่ชนะเลือกตั้งเมื่อเดือนกรกฎาคม 2024

รัฐบาลสตาร์เมอร์เสียงตก เปิดช่องให้คู่แข่งในพรรค

นับตั้งแต่ขึ้นเป็นนายกฯ สตาร์เมอร์ต้องเผชิญปัญหารอบด้าน ทั้งเศรษฐกิจที่ไม่โตตามที่สัญญาไว้ บริการสาธารณะที่ทรุดโทรม ค่าครองชีพที่ยังสูง รวมถึงความผิดพลาดซ้ำ ๆ โดยเฉพาะการตั้ง ปีเตอร์ แมนเดลสัน เพื่อนเก่าของ เจฟฟรีย์ เอปสตีน ผู้มีประวัติด่างพร้อยให้ไปเป็นเอกอัครราชทูตอังกฤษประจำกรุงวอชิงตัน

หลังพรรคแรงงานพ่ายยับในการเลือกตั้งท้องถิ่นเมื่อเดือนที่แล้ว ส.ส. ในพรรคหลายคนเรียกร้องให้สตาร์เมอร์ลาออก แต่เขาปฏิเสธ ขณะที่ เวส สตรีตติง รัฐมนตรีในคณะรัฐมนตรี ตัดสินใจลาออกเพื่อเตรียมลงชิงตำแหน่งหัวหน้าพรรค ซึ่งอาจเกิดขึ้นในเร็ว ๆ นี้

ด้านเบิร์นแฮม นายกเทศมนตรีเกรตเตอร์แมนเชสเตอร์ที่ได้รับความนิยมสูง ก็มีความทะเยอทะยานอยากเป็นผู้นำพรรคเช่นกัน แต่เขาจำเป็นต้องมีที่นั่งในสภาก่อนจึงจะท้าชิงสตาร์เมอร์ได้ และโอกาสก็มาถึงเมื่อ จอช ไซมอนส์ ส.ส. พรรคแรงงานของเขตเมเกอร์ฟิลด์ลาออก จนเปิดทางให้มีการเลือกตั้งซ่อม เบิร์นแฮมระบุว่าเขาเข้าใจว่าประชาชน "เบื่อหน่าย" และมองว่าคะแนนเสียงจำนวนมากที่ไหลไปยัง Reform UK คือ "เสียงเรียกร้องการเปลี่ยนแปลงที่แท้จริง" ที่พรรคแรงงานต้องรับฟัง

"ราชาแห่งภาคเหนือ" ผู้หมายปองอำนาจในลอนดอน

เขตเมเกอร์ฟิลด์เปรียบเสมือนภาพย่อของประวัติศาสตร์อังกฤษ เป็นชุมชนเหมืองถ่านหินเก่าที่กลายมาเป็นย่านชานเมืองสำหรับคนทำงาน ภาพกองตะกรันถ่านหินและสลัมที่ จอร์จ ออร์เวลล์ เคยเขียนถึงในหนังสือ "The Road to Wigan Pier" เมื่อปี 1937 ถูกแทนที่ด้วยบ้านจัดสรรสมัยใหม่ปะปนกับกระท่อมคนงานยุควิกตอเรียและทุ่งนาของเกษตรกร

เบิร์นแฮม วัย 56 ปี ดำรงตำแหน่งนายกเทศมนตรีของภูมิภาคที่มีประชากร 3 ล้านคนแห่งนี้มาตั้งแต่ปี 2017 ช่วงเวลาที่ใจกลางแมนเชสเตอร์เติบโตอย่างก้าวกระโดด ตึกระฟ้าผุดขึ้นบนพื้นที่อุตสาหกรรมเก่า ชาวเมืองจำนวนมากชื่นชมเขาในฐานะผู้ผลักดันเมือง และการนำระบบขนส่งสาธารณะที่กระจัดกระจายมารวมไว้ภายใต้การบริหารของท้องถิ่นในชื่อ "Bee Network" เมื่อเขาเดินตามท้องถนนในชุดลำลองสุภาพ ก็มักได้รับเสียงบีบแตรและชูนิ้วโป้งจากผู้ขับขี่ที่ผ่านไปมา

ก่อนหน้านี้ เบิร์นแฮมเคยเป็น ส.ส. และรัฐมนตรีในรัฐบาลพรรคแรงงานมานานราว 15 ปี แต่เขาไม่ค่อยพูดถึงช่วงเวลานั้น เลือกที่จะคงภาพลักษณ์ "คนนอก" จนได้ฉายาว่า "ราชาแห่งภาคเหนือ" (King of the North) เขาบอกกับผู้สื่อข่าวระหว่างหาเสียงว่า "สิ่งที่เราสร้างในเกรตเตอร์แมนเชสเตอร์ ต้องขยายไปทั่วประเทศ ผมรู้ดีว่าการพลิกฟื้นพื้นที่ให้ดีขึ้นนั้นเป็นอย่างไร"

ผลคาดสูสี ทุกคะแนนมีความหมาย

บรรยากาศการหาเสียงเป็นส่วนผสมแปลก ๆ ระหว่างเรื่องระดับท้องถิ่นกับระดับนานาชาติ บางคนยกประเด็นผู้อพยพเป็นเรื่องใหญ่ที่สุด ขณะที่บางคนกังวลเรื่องร้านค้าย่านการค้าที่ซบเซา ถนนเป็นหลุมเป็นบ่อ และอาชญากรรมเล็ก ๆ น้อย ๆ

คู่แข่งคนสำคัญของเบิร์นแฮมคือ ร็อบ เคนยอน ผู้สมัครจาก Reform UK วัย 41 ปี อาชีพช่างประปาและสมาชิกสภาท้องถิ่น ซึ่งเคยได้คะแนนเป็นอันดับสองรองจากพรรคแรงงานในการเลือกตั้งระดับชาติปี 2024 เขาวางตัวเป็น "ชายธรรมดา" ที่ไม่ปรุงแต่ง แต่ฝ่ายตรงข้ามวิจารณ์เขาเรื่องข้อความหยาบคาย เหยียดเพศ และต่อต้านวัคซีนบนโซเชียลมีเดีย นอกจากนี้ ฐานเสียงของ Reform ยังถูกดึงโดยพรรค Restore ซึ่งมีจุดยืนต้านผู้อพยพแข็งกร้าวยิ่งกว่า

ไมเคิล โพลต์นีย์ อดีตครูและผู้สนับสนุนพรรคแรงงาน มองว่าความไม่นิยมในรัฐบาลสตาร์เมอร์ทำให้เบิร์นแฮมต้องเจองานหนัก "ถ้าไม่ใช่เพราะคะแนนนิยมส่วนตัวของเขา ผมว่าเราคงลำบาก" เขากล่าว พร้อมเสริมว่าสตาร์เมอร์ทำได้ดีพอควรในเวทีระหว่างประเทศ แต่รัฐบาลยังคุมเศรษฐกิจไม่อยู่

เบิร์นแฮมยืนยันว่าเขาลงสมัครเพื่อชาวเมเกอร์ฟิลด์ ไม่ใช่เพื่อความทะเยอทะยานส่วนตัว และยังไม่ปักใจว่าจะชนะ "ผมไม่ตั้งสมมติฐานอะไรเกินไปกว่าวันที่ 18 มิถุนายน" เขากล่าว พร้อมเน้นย้ำว่านี่คือ "การเลือกตั้งซ่อมแห่งการเปลี่ยนแปลง" และว่า "ผมจะเดินหน้าต่อสู้เพื่อการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองที่ผมอยากเห็น ให้ไกลที่สุดเท่าที่จะทำได้"

ข้อเท็จจริงสำคัญ

• เลือกตั้งซ่อมเขตเมเกอร์ฟิลด์ จัดขึ้นวันที่ 18 มิถุนายน 2026 มีผู้มีสิทธิราว 75,000 คน
• ผู้ชนะอาจได้ที่นั่ง ส.ส. ที่ปูทางให้ แอนดี้ เบิร์นแฮม ท้าชิงตำแหน่งผู้นำพรรคแรงงานและนายกฯ จาก เคียร์ สตาร์เมอร์
• เขตนี้เลือก ส.ส. พรรคแรงงานมาต่อเนื่อง 120 ปี แต่พรรคขวาจัด Reform UK ของ ไนเจล ฟาราจ กำลังมาแรง
• คู่แข่งหลักของเบิร์นแฮมคือ ร็อบ เคนยอน วัย 41 ปี จาก Reform UK
• ประเด็นผู้อพยพเป็นปัจจัยร้อนแรง ขณะที่ผู้อพยพสุทธิต่อปีลดจากกว่า 900,000 คน (2023) เหลือ 171,000 คน (ปีก่อน)
• เบิร์นแฮม วัย 56 ปี เป็นนายกเทศมนตรีเกรตเตอร์แมนเชสเตอร์ตั้งแต่ปี 2017 ได้ฉายา "ราชาแห่งภาคเหนือ"

ที่มา : AP (Associated Press)