'สายด่วน AI' สหรัฐฯ-จีน ที่ทรัมป์เตรียมเสนอสีจิ้นผิงคืออะไร?
สหรัฐฯ ต้องการตั้ง "กลไกแจ้งเตือน" รูปแบบใหม่กับจีน เพื่อแจ้งเตือนกันและกันเมื่อเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องกับปัญญาประดิษฐ์ (AI) รุนแรงถึงขั้นคุกคามความมั่นคงของชาติ
ข้อเสนอนี้ ซึ่งเปรียบเสมือน "สายด่วน AI" ถูกหยิบยกขึ้นหารือเมื่อวันอาทิตย์ ระหว่างการเจรจาที่นิวยอร์กระหว่างสก็อตต์ เบสเซนต์ (Scott Bessent) รัฐมนตรีคลังสหรัฐฯ กับเหอ ลี่เฟิง (He Lifeng) รองนายกรัฐมนตรีจีน ก่อนการประชุมสุดยอดระหว่างโดนัลด์ ทรัมป์ (Donald Trump) ประธานาธิบดีสหรัฐฯ กับสีจิ้นผิง (Xi Jinping) ประธานาธิบดีจีน ที่กรุงวอชิงตันในสัปดาห์นี้
ผู้นำทั้งสองประเทศคาดว่าจะพิจารณาจัดตั้งกลไกเจรจาด้าน AI ระหว่างสหรัฐฯ กับจีนในวงกว้างขึ้น ซึ่งรวมถึงระบบแจ้งเตือนที่เสนอไปด้วย แม้รายละเอียดยังมีจำกัดอยู่มาก
ข้อริเริ่มนี้เกิดขึ้นท่ามกลางการแข่งขันด้านความเป็นผู้นำ AI ที่ทวีความรุนแรงระหว่างสองเศรษฐกิจใหญ่ที่สุดในโลก พร้อมกับเสียงเตือนจากบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่ที่เพิ่มขึ้นว่าจำเป็นต้องมีมาตรการควบคุมรอบเทคโนโลยีที่กำลังเติบโตอย่างต่อเนื่องนี้
แล้วเรารู้อะไรเกี่ยวกับ "สายด่วน" นี้บ้าง และสงคราม AI ระหว่างสหรัฐฯ กับจีนกำลังมุ่งหน้าไปทางไหน
สหรัฐฯ พูดถึงกลไกนี้อย่างไร
เบสเซนต์ รัฐมนตรีคลังสหรัฐฯ ระบุว่าวอชิงตันเสนอให้ตั้งช่องทางเจรจาด้าน AI ระหว่างสหรัฐฯ กับจีน โดยเน้นไปที่ความมั่นคงของชาติและระบบแจ้งเตือนที่ครอบคลุม "เป้าหมายร่วมและภัยคุกคามร่วม"
"เราคิดว่าเหมือนกับกิจกรรมข้ามพรมแดนทั่วไป การเปลี่ยนจากความคลุมเครือไปสู่ความโปร่งใสมากขึ้นระหว่างมหาอำนาจ AI อันดับหนึ่งและอันดับสองของโลกเป็นเรื่องสำคัญมาก" เบสเซนต์กล่าวกับผู้สื่อข่าวหลังการหารือเมื่อวันอาทิตย์
ไมเคิล คราซิออส (Michael Kratsios) ที่ปรึกษาด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของทรัมป์ ให้สัมภาษณ์กับฟ็อกซ์นิวส์เมื่อวันอาทิตย์ว่า "สิ่งสำคัญ" ที่วอชิงตันต้องการหารือคือ "การหลีกเลี่ยงความเสี่ยงร่วมกัน"
ยังไม่มีการเปิดเผยต่อสาธารณะว่าอะไรจะเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดการแจ้งเตือน
"สหรัฐฯ กับจีนจำเป็นต้องสามารถแบ่งปันข้อมูลกันได้ เมื่อภัยคุกคามพัฒนาไปเรื่อยๆ เรื่องนี้ดูเป็นข้อดีที่ชัดเจนสำหรับทั้งสองฝ่าย" สก็อตต์ ซิงเกอร์ (Scott Singer) ผู้อำนวยการร่วมโครงการ China AI Initiative แห่งมูลนิธิคาร์เนกีเพื่อสันติภาพระหว่างประเทศ (Carnegie Endowment for International Peace) กล่าวกับอัลจาซีรา
"ความสัมพันธ์นี้ต้องการมาตรการป้องกันเพื่อความปลอดภัยของประชาชนทั้งสองประเทศ และนี่คือก้าวแรกที่สร้างสรรค์"
จีนตอบสนองอย่างไร
ฝ่ายปักกิ่งยังพูดถึงเรื่องนี้น้อยมาก
สำนักข่าวซินหัว (Xinhua) สำนักข่าวทางการของจีน ยอมรับว่าเหอกับเบสเซนต์หารือประเด็นเกี่ยวกับ AI กัน แต่ไม่ได้ระบุว่าปักกิ่งยอมรับกลไกแจ้งเตือนที่วอชิงตันเสนอหรือไม่
ซินหัวระบุว่าเจ้าหน้าที่ทั้งสองฝ่ายมีการ "แลกเปลี่ยนความเห็นอย่างตรงไปตรงมา ลึกซึ้ง และสร้างสรรค์" ในประเด็นเศรษฐกิจและการค้า
เหอและหลี่ เฉิงกัง (Li Chenggang) หัวหน้าคณะเจรจาการค้าของจีน เดินออกจากการเจรจาเมื่อวันอาทิตย์โดยไม่ให้สัมภาษณ์สื่อ
สหรัฐฯ กับจีนมี "สายด่วน" อื่นอีกหรือไม่
กลไก AI ที่เสนอนี้ไม่ใช่ครั้งแรกที่มีการตั้งช่องทางสื่อสารในภาวะวิกฤตระหว่างวอชิงตันกับปักกิ่ง
ปี 1997 บิล คลินตัน (Bill Clinton) อดีตประธานาธิบดีสหรัฐฯ และเจียง เจ๋อหมิน (Jiang Zemin) ประธานาธิบดีจีนในขณะนั้น ตกลงตั้ง "สายโทรศัพท์ตรงที่ปลอดภัย" ระหว่างสองประเทศ
ทั้งสองประเทศมีสายด่วนทางทหารมาตั้งแต่ปี 2008 ออกแบบมาให้เจ้าหน้าที่กลาโหมระดับสูงสื่อสารกันได้ในสถานการณ์ที่อาจเป็นอันตราย โดยให้เวลาทั้งสองฝ่าย 48 ชั่วโมงในการตอบกลับ แม้เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ เคยบ่นว่าบางครั้งก็ไม่มีใครรับสาย
หลังสหรัฐฯ ยิงบอลลูนสอดแนมต้องสงสัยของจีนตกในปี 2023 ลอยด์ ออสติน (Lloyd Austin) รัฐมนตรีกลาโหมสหรัฐฯ ในขณะนั้น พยายามขอสายตรงกับคู่หูฝั่งจีน แต่ปักกิ่งปฏิเสธคำขอ
ทำไมต้องตอนนี้ และมีความกังวลอะไรบ้างเกี่ยวกับ AI
ต้นเดือนนี้ ดาริโอ อาโมเด (Dario Amodei) ซีอีโอของ Anthropic เขียนบทความเตือนว่าขีดความสามารถของ AI กำลังพัฒนาอย่างรวดเร็ว พร้อมเสนอให้ชะลอการพัฒนาโมเดล AI ระดับแนวหน้า เพื่อให้รัฐบาลและนักวิจัยมีเวลาจัดการความเสี่ยงมากขึ้น
"ด้วยอัตราการพัฒนาขีดความสามารถ AI ที่เร่งตัวขึ้น ผมกังวลว่าภายใน 6-12 เดือนข้างหน้า ฝูง AI เช่นนี้อาจมีศักยภาพเข้าครอบครองอินเทอร์เน็ตทั้งหมดด้วยบอตเน็ตถาวร ซึ่งอาจสร้างความเสียหายหลายแสนล้านดอลลาร์ และขนาดความเสียหายจะยิ่งเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ หาก AI มีพลังมากขึ้นโดยไม่มีมาตรการป้องกันที่จำเป็น" เขาเขียน
ข้อสังเกตของเขาได้รับการรับรองจากคู่แข่งอย่างแซม อัลต์แมน (Sam Altman) ซีอีโอ OpenAI และอีลอน มัสก์ (Elon Musk) ผู้ก่อตั้ง SpaceX และซีอีโอ Tesla
ขณะเดียวกัน ทรัมป์ย้ำมาตลอดว่าสหรัฐฯ ต้องรักษาความได้เปรียบเหนือจีนไว้ให้ได้ และปฏิเสธเสียงเรียกร้องจากผู้บริหารบริษัทเทคโนโลยีให้ชะลอการพัฒนา AI โดยเขาเคยกล่าวว่า "ใครชนะสงคราม AI คนนั้นชนะทุกอย่าง"
ซิงเกอร์จากมูลนิธิคาร์เนกีไม่คาดว่า "การแข่งขันด้าน AI ที่ดุเดือดจะชะลอตัวลง"
"มันมีศักยภาพที่จะมอบความได้เปรียบทางเศรษฐกิจและยุทธศาสตร์มหาศาลให้ทั้งสองประเทศ แต่แม้แต่คู่แข่งก็ยังหาพื้นที่ร่วมมือกันได้" เขาระบุ
"การแข่งขันและความร่วมมือสามารถอยู่ร่วมกันได้ สิ่งสำคัญตอนนี้คือทั้งสองฝ่ายต้องทำตามผลประโยชน์ของตัวเอง การหาพื้นที่ความร่วมมือพื้นฐานก็จะตามมาเองอย่างเป็นธรรมชาติ"
สงคราม AI สหรัฐฯ-จีน กำลังมุ่งหน้าไปทางไหน
สหรัฐฯ ยังนำอยู่ในหลายด้านสำคัญของการแข่งขัน AI แต่จีนกำลังไล่ตามช่องว่างขึ้นมาเรื่อยๆ
บริษัทสัญชาติอเมริกันยังคงครองการลงทุนภาคเอกชนและการผลิตโมเดล AI ระดับแนวหน้า ตามรายงาน Stanford University's 2026 AI Index บริษัทสหรัฐฯ ลงทุนด้าน AI ไปแล้ว 285,900 ล้านดอลลาร์ในปี 2025 เทียบกับ 12,400 ล้านดอลลาร์ของจีน
สหรัฐฯ ยังได้เปรียบด้านชิปเซมิคอนดักเตอร์ขั้นสูงที่สุดที่จำเป็นต่อการเทรนโมเดล AI ระดับแนวหน้าด้วย
อย่างไรก็ตาม บริษัทจีนพิสูจน์แล้วว่าสามารถผลิตโมเดล AI ที่แข็งแกร่งได้ แม้เผชิญมาตรการจำกัดของสหรัฐฯ ต่อการเข้าถึงชิป AI ขั้นสูงที่สุด
เดือนมกราคม การเปิดตัวโมเดลจากสตาร์ตอัป AI สัญชาติจีนอย่าง DeepSeek สร้างกระแสฮือฮาไปทั่ว หลังพัฒนาขึ้นด้วยงบประมาณเพียงเศษเสี้ยวเดียวเมื่อเทียบกับคู่แข่งที่ทุ่มเงินลงทุนในโครงการ AI ของตัวเอง จนราคาหุ้นบริษัทเทคโนโลยีสหรัฐฯ ร่วงลงทันที
จีนยังมีความได้เปรียบในด้านอื่นของห่วงโซ่อุปทาน AI โดยเฉพาะการผลิตแร่ธาตุหายากที่ใช้ในเทคโนโลยีขั้นสูง และการผลิตไฟฟ้าที่มากกว่าสหรัฐฯ ถึงสองเท่า ทำให้เข้าถึงพลังงานราคาถูกจำนวนมหาศาลที่จำเป็นต่อการเดินเครื่องศูนย์ข้อมูล AI
การประชุมสุดยอดทรัมป์-สี เกี่ยวกับอะไรบ้าง
การเยือนสหรัฐฯ อย่างเป็นทางการของสีจิ้นผิงจะมีขึ้นตั้งแต่วันพุธถึงวันศุกร์ โดยทรัมป์เตรียมต้อนรับที่ฐานทัพร่วมแอนดรูวส์ (Joint Base Andrews) รัฐแมริแลนด์
ทรัมป์ระบุว่าคาดว่าจะหารือ "แทบทุกเรื่อง" กับผู้นำจีน
การค้ายังคงเป็นประเด็นสำคัญ เนื่องจากปักกิ่งและวอชิงตันยังไม่บรรลุข้อตกลงระยะยาวเรื่องภาษีศุลกากร ซึ่งเป็นประเด็นครอบงำความสัมพันธ์ระหว่างทรัมป์กับจีนตลอดสมัยที่สองของเขา
เดือนก่อน ทำเนียบขาวของทรัมป์กล่าวหาหลายสิบประเทศว่าช่วยจีนหลบเลี่ยงภาษีศุลกากรของสหรัฐฯ อย่างผิดกฎหมาย
ขณะเดียวกัน สภาคองเกรสสหรัฐฯ ผ่านร่างกฎหมายเมื่อสัปดาห์ก่อน ให้อำนาจทรัมป์อย่างกว้างขวางในการกำหนดมาตรการคว่ำบาตรต่อการส่งออกน้ำมันดิบของรัสเซีย รวมถึงภาษีศุลกากรขั้นสูงต่อผู้ซื้อพลังงานรัสเซีย ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อลูกค้ารายใหญ่ที่สุดของมอสโกอย่างจีนและอินเดีย
สงครามของทรัมป์กับอิหร่านก็คาดว่าจะเป็นอีกหนึ่งประเด็นสำคัญ เนื่องจากปักกิ่งเป็นหนึ่งในพันธมิตรทางเศรษฐกิจสำคัญของอิหร่าน ทั้งในฐานะผู้ซื้อน้ำมันส่งออกรายใหญ่ของเตหะราน และพยายามเป็นตัวกลางยุติสงครามสหรัฐฯ-อิสราเอลกับอิหร่านที่ยืดเยื้อมาเกือบเจ็ดเดือน
ยังมีข้อพิพาทเรื้อรังอื่นๆ ที่แขวนอยู่เหนือการประชุมสุดยอดครั้งนี้ ทั้งการครองตลาดธาตุหายากของจีนและประเด็นไต้หวัน
ผู้เชี่ยวชาญมองว่าข้อเสนอด้าน AI ของสหรัฐฯ อาจเป็นพื้นที่หายากที่สองมหาอำนาจคู่แข่งจะหาทางบรรลุข้อตกลงร่วมกันได้
"ผมคิดว่าการตั้งช่องทางถาวรที่มุ่งเน้นเฉพาะด้าน AI จะถือเป็นชัยชนะครั้งใหญ่อย่างแท้จริง เพราะที่ผ่านมา AI มักถูกดึงเข้าไปพัวพันกับความผันผวนของความสัมพันธ์สหรัฐฯ-จีนในภาพรวม และการเจรจาปี 2024 ก็ล้มเหลวเพราะความเสี่ยงจาก AI ระดับแนวหน้าถูกปนเข้ากับประเด็นอื่นๆ" ซิงเกอร์กล่าว
"ครั้งนี้ดูเหมือนอาจจะแตกต่างออกไป และการมีช่องทางความเสี่ยงด้าน AI โดยเฉพาะคือเงื่อนไขจำเป็นสำหรับความร่วมมือที่เป็นประโยชน์ร่วมกัน"
tag:#AI #DonaldTrump #XiJinping #UnitedStates #China #สายด่วนAI #เทคโนโลยี #สงครามการค้า #ข่าวต่างประเทศ #WorldNews #Anthropic #FarangThai
