บทพิสูจน์ของคุณแม่ในเซเนกัล สะท้อนระบบสาธารณสุขที่กำลังแบกรับภาระหนัก
ดาการ์ เซเนกัล – ยี่สิบสี่ชั่วโมงก่อนที่บุคลากรทางการแพทย์ทั่วเซเนกัลจะนัดหยุดงานประท้วง อาวา ดิบา (Awa Diba) ก็เจ็บท้องคลอด
ลูกคนแรกของเธอกำลังจะลืมตาดูโลก ในขณะที่โรงพยาบาลต่างๆ กำลังเตรียมจำกัดบริการให้เหลือแค่การรักษาฉุกเฉิน
"มีเสียงตะโกนดังมาก" ดิบาเล่า
"ฉันเห็นอะไรบางอย่างในโรงพยาบาลที่ทำให้ฉันตกใจ"
การเจ็บท้องคลอดของเธอกินเวลานานถึง 24 ชั่วโมง
สามีและญาติคนอื่นๆ ไม่ได้อยู่ด้วย เธอต้องแชร์ห้องกับผู้หญิงอีกสี่คน เพดานมีรอยแตกร้าว พัดลมเสีย บางห้องมีแอร์ บางห้องไม่มี ไฟฟ้าดับๆ ติดๆ
ผู้หญิงหลายคนร้องไห้ บางคนหวาดกลัว บางครั้งเสียงร้องของพวกเธอถูกตอบโต้ด้วยคำว่า "เงียบหน่อย"
ระบบที่เธอไม่เคยคาดคิดว่าจะต้องเข้าไปสัมผัส
ดิบาเข้าโรงพยาบาลในฐานะนักศึกษาพยาบาลฝึกงาน และออกมาในฐานะคุณแม่ พร้อมลูกสาวที่แข็งแรงดี ประสบการณ์ครั้งนี้ทำให้เธอรู้สึกว่าตัวระบบเองก็ "ป่วย" ไม่ต่างกัน
เธอเติบโตในแคว้นกาซามองซ์ (Casamance) ทางตอนใต้ของเซเนกัล และเรียนด้านการสื่อสารดิจิทัลที่มหาวิทยาลัยในเมืองซิกินชอร์ (Ziguinchor)
"หางานที่นี่ด้วยวุฒินั้นมันยาก" เธอกล่าว
ในไตรมาสแรกของปี 2026 อัตราการว่างงานของเซเนกัลในกลุ่มอายุ 15-34 ปี อยู่ที่ 28.4% ตามข้อมูลจากสำนักงานสถิติและประชากรศาสตร์แห่งชาติ (ANSD)
งานพยาบาลกลับให้ความรู้สึกที่แตกต่างออกไป
"เราสามารถฝึกงานแบบมีเงินเดือน หรือคลินิกอาจรับเข้าไปทำกะได้"
เธอย้ายไปกรุงดาการ์และฝึกฝนใหม่ ผ่านการฝึกงานที่โรงพยาบาลปรินซิปัลเดอดาการ์ (Hopital Principal de Dakar) และโรงพยาบาลเด็กอัลแบร์ตรัวเยร์ (Albert Royer)
ระบบสาธารณสุขที่กำลังแบกรับภาระหนัก
ณ สิ้นปี 2024 มีแพทย์ขึ้นทะเบียนกับสภาการแพทย์แห่งชาติเซเนกัล 5,236 คน โดย 4,407 คนทำงานในภาครัฐ ตามตัวเลขที่ประธานสภาการแพทย์ให้ไว้
ดร.มาร์ก มังกา (Dr Marc Manga) สมาชิกสหภาพแพทย์ SAMES ในเมืองซิกินชอร์ กล่าวว่าปัญหาไม่ได้อยู่ที่จำนวนเพียงอย่างเดียว
"เราจะพูดถึงคุณภาพการรักษาได้อย่างไร ในเมื่อโรงพยาบาลขาดแคลนอุปกรณ์พื้นฐาน และผู้ป่วยต้องเดินทางหลายร้อยกิโลเมตรเพื่อไปรับการวินิจฉัย"
เมื่อวันที่ 16-17 กันยายน แพทย์ เภสัชกร และทันตแพทย์พากันนัดหยุดงาน ต่อจากการหยุดงาน 48 ชั่วโมงเมื่อสัปดาห์ก่อนหน้า การรักษาฉุกเฉินยังคงดำเนินต่อไป แต่กิจกรรมทางการแพทย์ตามปกติหยุดชะงัก
สหภาพ SAMES เรียกร้องให้มีการรับบุคลากรเพิ่ม ปรับปรุงเงื่อนไขด้านอาชีพและบำนาญให้ดีขึ้น และลงทุนในโรงพยาบาลและอุปกรณ์การแพทย์มากขึ้น โดยเฉพาะนอกกรุงดาการ์ สหภาพระบุว่าข้อเรียกร้องเหล่านี้มีมาตั้งแต่ปี 2023
"เรารอ เราหวัง และเราติดตามผล" ดร.เดียเบล ดราเม (Dr Diabel Drame) เลขาธิการสหภาพกล่าว "แต่น่าเสียดายที่เราไม่เคยได้รับคำตอบที่สมเหตุสมผล"
การรอคอยคือสิ่งที่ระบบสาธารณสุขของเซเนกัลคุ้นเคยเป็นอย่างดี
ผู้ป่วยรอแพทย์ แพทย์รออุปกรณ์ สหภาพรอให้คำสัญญาเป็นจริง และรัฐบาลรอพื้นที่หายใจทางการเงิน
ราคาของการรอคอย
ปัจจุบันเซเนกัลเริ่มผลิตน้ำมันและก๊าซ และเศรษฐกิจของประเทศเติบโต 6.7% ในปี 2025 ตามข้อมูลจากกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF)
แต่ประเทศก็ยังแบกรับภาระหนี้สินมหาศาล โดย IMF ประเมินว่าหนี้ภาครัฐทั้งหมดอยู่ที่ 132% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) ณ สิ้นปี 2024
การตรวจสอบบัญชีของรัฐบาลหลังประธานาธิบดีบาสซีรู ดิโอมาย ฟาย (Bassirou Diomaye Faye) เข้ารับตำแหน่ง เผยให้เห็นการกู้ยืมที่ไม่เคยเปิดเผยมาก่อน และนำไปสู่การปรับปรุงตัวเลขหนี้สินของเซเนกัลครั้งใหญ่ IMF ระบุว่ากระบวนการตรวจสอบทำให้หนี้รัฐบาลกลางถูกปรับจาก 74.4% เป็น 111% ของ GDP ณ สิ้นปี 2023 ซึ่งส่วนใหญ่มาจากหนี้สินที่ไม่เคยเปิดเผยมาก่อน
ความย้อนแย้งคือ เซเนกัลกำลังผลิตความมั่งคั่งได้มากขึ้น แต่กลับมีพื้นที่ในการใช้จ่ายน้อยลง
ความช่วยเหลือจากต่างประเทศก็สนับสนุนระบบสาธารณสุขมานาน แต่การตัดงบช่วยเหลือของสหรัฐฯ ส่งผลกระทบต่อโครงการด้านเอชไอวี มาลาเรีย และอนามัยเจริญพันธุ์ ตามรายงานของ Le Monde และองค์กรอื่นๆ ที่ทำงานในเซเนกัล
ประธานาธิบดีฟายเดินทางออกหาพื้นที่หายใจ ไปกรุงวอชิงตันเพื่อหารือกับ IMF และธนาคารโลก จากนั้นเดินทางต่อไปยังอาบูดาบีเพื่อพบนักลงทุนและผู้สนับสนุนทางการเงิน
ฟายบรรยายโครงสร้างหนี้โลกว่า "ไม่เพียงพอ" และ "ไม่เป็นธรรม" โดยระบุว่ามันขัดขวางการเข้าถึงบริการสาธารณะที่จำเป็น รวมถึงระบบสาธารณสุขและการศึกษา
ที่สหประชาชาติ คาดว่าเขาจะเรียกร้องให้มีการผ่อนปรนหนี้สินในวงกว้างขึ้นสำหรับประเทศในแอฟริกา
เยียวยาบาดแผลเก่าและใหม่
เบื้องหลังตัวเลขเหล่านี้ยังมีคำถามที่ค้างคามานาน
ใครเป็นหนี้ใคร?
เมื่อเดือนมิถุนายน อุสมาน ซองโก (Ousmane Sonko) อดีตนายกรัฐมนตรีเซเนกัล แสดงจุดยืนสนับสนุนการชดใช้ค่าเสียหายทางเศรษฐกิจแก่แอฟริกาจากการค้าทาสข้ามมหาสมุทรแอตแลนติก ในการประชุมนานาชาติว่าด้วยการชดใช้ค่าเสียหายที่กรุงอักกรา
รัฐบาลในแอฟริกาและแคริบเบียนเรียกร้องความยุติธรรมด้านการชดใช้ค่าเสียหายจากการค้าทาสข้ามมหาสมุทรแอตแลนติกมากขึ้นเรื่อยๆ ในการประชุมที่กรุงอักกราเมื่อเดือนมิถุนายน 2026 ฟายกล่าวว่าเซเนกัลมุ่งมั่นผลักดันประเด็นนี้
ดิบาอยากมีส่วนช่วยเยียวยาบาดแผลใหม่ๆ เหล่านั้น
เธอวางแผนจะเชี่ยวชาญด้านโลหิตวิทยา ดูแลผู้ป่วยมะเร็ง มะเร็งเม็ดเลือดขาว และโรคเม็ดเลือดแดงรูปเคียว
แต่สิ่งแรกที่เธอสังเกตเห็นคือความกลัว
"พวกเขากลัวความตาย" เธอกล่าว "เมื่อเข้ามา พวกเขาคิดว่า 'ฉันจะไม่ได้ออกไปแล้ว ฉันจะไม่รอดจากที่นี่ ฉันกำลังจะตาย'"
เธอบอกว่าโรงพยาบาลมักกลายเป็นทางเลือกสุดท้ายบ่อยเกินไป
"พวกเขารอจนอาการป่วยเข้าสู่ระยะสุดท้ายก่อนจะไปโรงพยาบาลรัฐ"
โรงพยาบาลรัฐไม่ได้แปลว่าฟรีเสมอไป การตรวจ การทดสอบ ยา และการรักษา ล้วนมีค่าใช้จ่าย
ผู้คนจึงต้องรอ
รอจนมีเงินพอไปหาหมอ รอผลการวินิจฉัย รอคลอดบุตร รอให้รัฐบาลซ่อมแซมระบบสาธารณสุขที่พังพินาศ
ลูกสาวชื่อมิเรียม
หลังการเจ็บท้องคลอด 24 ชั่วโมง ท่ามกลางความร้อน เสียงตะโกน และความหวาดกลัว ดิบาออกจากโรงพยาบาลพร้อมลูกสาวในอ้อมแขน
เธอตั้งชื่อลูกว่า มิเรียม (Myriam)
ตามประเพณีในคัมภีร์อัลกุรอาน มัรยัม หรือพระแม่มารี เป็นมารดาของพระเยซู หญิงผู้อดทนต่อความเจ็บปวดและความโดดเดี่ยวของการคลอดบุตร ก่อนจะปรากฏตัวพร้อมทารกในอ้อมแขน
สำหรับดิบา ชื่อนี้มีเรื่องราวของมันเอง ลูกสาวที่เกิดในคืนก่อนการนัดหยุดงานของบุคลากรการแพทย์ เข้าสู่ระบบสาธารณสุขที่แม่ของเธอเลือกจะรับใช้
"ฉันไม่อยากให้ลูกสาวของฉันต้องเจอกับสิ่งนี้"
tag:#เซเนกัล #สาธารณสุข #แอฟริกา #ระบบโรงพยาบาล #IMF #หนี้สาธารณะ #คุณแม่ #Dakar #WorldNews #ความเหลื่อมล้ำ #FarangThai
