เศรษฐกิจอิสราเอลรุ่งแม้ผ่านสงครามหลายปี แต่ราคาสินค้ายังกวนใจผู้มีสิทธิเลือกตั้ง
หลังผ่านสงครามหลายด้านในตะวันออกกลางมาสามปี หลายคนอาจคาดว่าการเลือกตั้งสภาเคเนสเซต (Knesset) ของอิสราเอลในเดือนนี้จะเกิดขึ้นท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจที่ตกต่ำ
แต่ในความเป็นจริง เศรษฐกิจของอิสราเอลกลับรุ่งเรืองในหลาย ๆ ด้าน
หลังชะลอตัวอย่างหนักในช่วงแรกจากเหตุโจมตีที่นำโดยกลุ่มฮามาส (Hamas) เมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2023 และสงครามของอิสราเอลในกาซา เศรษฐกิจอิสราเอลฟื้นตัวกลับมาเป็นหนึ่งในเศรษฐกิจพัฒนาแล้วที่เติบโตเร็วที่สุดในช่วงหลัง
ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) ขยายตัว 2.9% ในปี 2025 เพิ่มขึ้นจาก 1% ในปี 2024 และขยายตัว 3.2% ในช่วงครึ่งปีแรกของปีนี้ ตามข้อมูลของรัฐบาล
ธนาคารกลางอิสราเอล (Bank of Israel) คาดการณ์ว่าเศรษฐกิจจะเติบโต 4% ตลอดทั้งปี 2026 และ 5.5% ในปี 2027 ซึ่งสูงกว่าคาดการณ์ของเศรษฐกิจขนาดใหญ่อย่างสหรัฐฯ สหราชอาณาจักร ฝรั่งเศส แคนาดา และญี่ปุ่นมาก
ในช่วงสามปีที่ผ่านมา ค่าเชเกล (shekel) แข็งค่าขึ้นเมื่อเทียบกับดอลลาร์สหรัฐ แตะระดับสูงสุดในรอบสามทศวรรษเมื่อเดือนพฤษภาคม ขณะที่ตลาดหุ้นอิสราเอลพุ่งขึ้น โดยดัชนีอ้างอิง TA-125 ปรับขึ้นกว่า 110%
ขณะเดียวกัน อัตราการว่างงานอยู่ที่ 2.8% และเงินเฟ้ออยู่ในระดับต่ำที่ 1.5%
ท่ามกลางภาพเศรษฐกิจที่ดูสดใสนี้ การหาเสียงเลือกตั้งวันที่ 27 ตุลาคม กลับถูกครอบงำด้วยประเด็นความมั่นคงแห่งชาติ โดยนายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู (Benjamin Netanyahu) หัวหน้าพรรคลิคุด (Likud) ฝ่ายขวา และพลเอกเกษียณ กาดี ไอเซนคอต (Gadi Eisenkot) หัวหน้าพรรคยาชาร์ (Yashar) สายกลาง ต่างอ้างว่าตนมีความพร้อมที่สุดในการรักษาความปลอดภัยให้ชาวอิสราเอล
ปัจจัยหลักที่ขับเคลื่อนความแข็งแกร่งทางเศรษฐกิจของอิสราเอลคือภาคเทคโนโลยีที่เติบโตอย่างมาก และแทบไม่ได้รับผลกระทบจากความขัดแย้งในกาซา เลบานอน ซีเรีย อิรัก อิหร่าน และเยเมน
แม้อยู่ในภาวะสงครามมาตั้งแต่เดือนตุลาคม 2023 อิสราเอลยังดึงดูดเม็ดเงินลงทุนด้านเทคโนโลยีได้ในระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ ซึ่งภาคเทคโนโลยีคิดเป็นประมาณหนึ่งในห้าของกิจกรรมทางเศรษฐกิจทั้งหมด ท่ามกลางการขยายตัวของปัญญาประดิษฐ์ (AI) ทั่วโลก
เงินลงทุนจากต่างชาติโดยตรงรวมแตะระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ที่ 26,200 ล้านดอลลาร์สหรัฐเมื่อปีก่อน เพิ่มขึ้น 78% จากปี 2024 นำโดยการเข้าซื้อกิจการบริษัทไซเบอร์ซีเคียวริตีของอิสราเอลอย่าง Wiz และ CyberArk โดยบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่ของสหรัฐฯ อย่าง Alphabet และ Palo Alto Networks ตามลำดับ ซึ่งถือเป็นการเข้าซื้อครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์
เงินทุนต่างชาติยังไหลเข้าประเทศต่อเนื่องในปีนี้ โดยแตะระดับสูงสุดรายไตรมาสที่ 14,100 ล้านดอลลาร์สหรัฐในช่วงเดือนมกราคม-มีนาคม ตามข้อมูลของรัฐบาล
นอกจากได้รับประโยชน์จากกระแส AI ทั่วโลก วงการเทคโนโลยีของอิสราเอลยังได้รับแรงหนุนจากความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับภาคกลาโหมในประเทศ ซึ่งเพิ่มคำสั่งซื้อจากสตาร์ตอัปหลายร้อยแห่งที่ผลิตสินค้าตั้งแต่ระบบเรดาร์ไปจนถึงแพลตฟอร์มสื่อสารและเทคโนโลยีต่อต้านโดรน
แม้เศรษฐกิจอิสราเอลฟื้นตัวส่วนหนึ่งจากการจ้างงานและค่าแรงที่แข็งแรง แต่ความแข็งแกร่งนี้ส่วนใหญ่มาจาก "เรื่องราวที่ขับเคลื่อนด้วยการส่งออก ซึ่งสะท้อนความต้องการเทคโนโลยีระดับโลกที่สูง โดยเฉพาะในด้านที่อิสราเอลและบริษัทข้ามชาติที่ดำเนินงานในอิสราเอลมีความได้เปรียบในการแข่งขันระดับโลก เช่น ไซเบอร์ซีเคียวริตีและเอไอ" เคเรน อูซิเยล (Keren Uziyel) นักวิเคราะห์อาวุโสประจำภูมิภาคตะวันออกกลางและแอฟริกาของหน่วยวิเคราะห์เศรษฐกิจ Economist Intelligence Unit (EIU) กล่าว
"ความสนใจในสินค้าและบริการเทคโนโลยีของอิสราเอลผลักดันให้เม็ดเงินลงทุนโดยตรงจากต่างชาติและการระดมทุนจากกลุ่มทุนเสี่ยงอยู่ในระดับสูง และหนุนตลาดทุน ซึ่งส่งผลดีต่อความมั่งคั่งโดยรวมและรายได้ของรัฐบาล" อูซิเยลกล่าวกับอัลจาซีรา (Al Jazeera)
แต่ปฏิบัติการทางทหารของอิสราเอลก็ต้องแลกมาด้วยต้นทุนก้อนใหญ่จากคลังของรัฐ
เมื่อเดือนมีนาคม ธนาคารกลางอิสราเอลประเมินว่าต้นทุนสงครามของอิสราเอลจนถึงปัจจุบันสูงถึงราว 350,000 ล้านเชเกล (ประมาณ 114,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) ซึ่งยังไม่รวมสงครามกับอิหร่านที่เพิ่งเริ่มขึ้นในช่วงนั้น
งบประมาณด้านการทหารมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างมากในปีต่อ ๆ ไป ขณะที่ผู้นำอิสราเอลยังให้ความสำคัญกับ "ความมั่นคงแห่งชาติ" มากขึ้น
เนทันยาฮู ซึ่งรัฐบาลผสมฝ่ายขวาของเขาวางให้ความมั่นคงเป็น "พื้นฐานของทุกสิ่ง" ผลักดันให้เพิ่มงบกลาโหมประจำปีเป็น 183,000 ล้านเชเกล (ประมาณ 60,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) หรือคิดเป็นราว 9% ของ GDP
หากผ่านงบนี้ จะทำให้งบด้านการทหารเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าครึ่งจากช่วงก่อนวันที่ 7 ตุลาคม
ยาอีร์ ลาปิด (Yair Lapid) หัวหน้าฝ่ายค้านที่กำลังจะพ้นตำแหน่ง สนับสนุนการขยายงบกลาโหม แต่มีความเห็นขัดแย้งกับเนทันยาฮูเรื่องแหล่งเงินที่จะนำมาใช้
ความกังวลด้านเศรษฐกิจ
แม้ประเด็นความมั่นคงจะครอบงำการหาเสียง แต่ผลสำรวจความเห็นชี้ว่าชาวอิสราเอลยังมองเศรษฐกิจเป็นประเด็นสำคัญเช่นกัน
ผลสำรวจของสถาบันประชาธิปไตยอิสราเอล (Israel Democracy Institute) ที่เผยแพร่เมื่อเดือนก่อน ระบุว่าชาวยิวในอิสราเอล 38% และพลเมืองปาเลสไตน์ในอิสราเอล 46% ซึ่งคิดเป็นราว 20% ของประชากรทั้งหมด เลือกเศรษฐกิจและค่าครองชีพเป็นประเด็นสำคัญอันดับหนึ่งหรือสองในการเลือกตั้งครั้งนี้
ค่าครองชีพที่สูงของอิสราเอลเป็นเรื่องที่ประชาชนไม่พอใจมานานแล้ว
อิสราเอลติดอันดับประเทศที่มีค่าครองชีพสูงที่สุดในกลุ่มองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) มาหลายปี ซึ่งนักเศรษฐศาสตร์มองว่าเป็นผลจากความสัมพันธ์ทางการค้าที่จำกัดกับประเทศเพื่อนบ้าน และกฎระเบียบที่ยุ่งยาก
แม้อัตราเงินเฟ้อโดยรวมของอิสราเอลจะอยู่ในระดับต่ำ แต่ราคาอาหารเพิ่มขึ้นเร็วกว่า โดยปรับขึ้น 8% ระหว่างต้นปี 2024 ถึงกลางปี 2026 ตามข้อมูลของกลุ่มพิทักษ์ผู้บริโภค Lobby 99
"ผู้คนกังวลเรื่องเศรษฐกิจ แต่ไม่ใช่ในภาพรวมระดับมหภาคมากนัก ส่วนใหญ่เป็นความกังวลส่วนตัว โดยเฉพาะเรื่องค่าครองชีพ" อายัล คิมฮี (Ayal Kimhi) รองประธานสถาบันวิจัยเศรษฐกิจและสังคม Shoresh ในเทลอาวีฟ กล่าวกับอัลจาซีรา
"แต่สถานการณ์ความมั่นคงยังครอบงำการถกเถียงสาธารณะด้วยเหตุผลที่ชัดเจน ดังนั้นผมไม่คิดว่าเศรษฐกิจจะมีบทบาทสำคัญต่อผลการเลือกตั้ง" คิมฮีกล่าว
"บางพรรคถึงขั้นไม่พยายามเสนอวิสัยทัศน์หรือนโยบายเลยด้วยซ้ำ" เขากล่าวเสริม
"ส่วนพรรคอื่น ๆ ก็มีนโยบายด้านเศรษฐกิจที่ไม่ต่างกันมากนัก"
แม้ตัวเลขเศรษฐกิจโดยรวมของอิสราเอลจะดูน่าประทับใจ แต่ก็มีข้อแม้ที่ต้องพิจารณาเพิ่มเติม
นักเศรษฐศาสตร์ชี้ว่า แม้เศรษฐกิจอิสราเอลเติบโตเร็วกว่าประเทศคู่เทียบมาก แต่ GDP ก็ได้รับการหนุนส่วนหนึ่งจากอัตราการเติบโตของประชากรที่สูงกว่าปกติ ซึ่งเฉลี่ยอยู่ที่ราว 2% ในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา
แนวโน้มการเติบโตของอิสราเอลก็ได้รับผลกระทบเช่นกัน แม้เศรษฐกิจจะขยายตัว โดยธนาคารกลางอิสราเอลประเมินว่าผลผลิตทางเศรษฐกิจที่สูญเสียไปสะสมจนถึงปลายปี 2025 เทียบเท่า 8.6% ของ GDP รายปี
โจเซฟ เซอิรา (Joseph Zeira) ศาสตราจารย์ด้านเศรษฐศาสตร์จากมหาวิทยาลัยฮีบรูแห่งเยรูซาเลม (Hebrew University of Jerusalem) ระบุว่าผลงานทางเศรษฐกิจของประเทศ "ไม่ดีเลยสักนิด" เมื่อพิจารณาว่าการเติบโตตามหลังแนวโน้มก่อนความขัดแย้งมาตลอดตั้งแต่ปลายปี 2023
"มาตรฐานการครองชีพจริงขึ้นอยู่กับพื้นที่" เซอิรากล่าวกับอัลจาซีรา โดยเสริมว่าชาวอิสราเอลกำลังเผชิญกับ "ราคาสินค้าที่สูงขึ้น หรือพูดให้ถูกคือค่าแรงและรายได้จริงที่ลดลง" รวมถึงบริการสาธารณะที่แย่ลง
"สิ่งเดียวที่ดีขึ้นคือราคาที่อยู่อาศัยที่ลดลงบ้าง จากการก่อสร้างจำนวนมากในช่วงหลายปีที่ผ่านมา" เขากล่าว
หนี้สาธารณะของรัฐบาล
สุขภาพทางการคลังของอิสราเอลในระยะยาวก็เป็นอีกหนึ่งความกังวล
แม้สัดส่วนหนี้สาธารณะต่อ GDP ของอิสราเอลที่ราว 68% จะต่ำกว่าประเทศคู่เทียบอย่างสหรัฐฯ สหราชอาณาจักร ฝรั่งเศส และอิตาลีมาก แต่ช่องว่างระหว่างรายได้และรายจ่ายของรัฐบาลขยายตัวอย่างรวดเร็วในช่วงสามปีที่ผ่านมา
ในรายงานประจำปีฉบับล่าสุด ธนาคารกลางอิสราเอลระบุว่า "จำเป็นอย่างยิ่ง" ที่รัฐบาลต้อง "ฟื้นฟูกระบวนการงบประมาณให้เป็นระบบ" และดำเนิน "มาตรการที่น่าเชื่อถือ" เพื่อลดหนี้สาธารณะ
ความท้าทายระยะยาวอื่น ๆ ได้แก่การเพิ่มอัตราการมีงานทำของชายชาวยิวสายอัลตราออร์โธดอกซ์ ซึ่งการปฏิเสธเกณฑ์ทหารกลายเป็นประเด็นสำคัญในการเลือกตั้ง และผู้หญิงอาหรับ (ในกลุ่มพลเมืองปาเลสไตน์ในอิสราเอล) ซึ่งทั้งสองกลุ่มมีอัตราการมีงานทำต่ำกว่าประชากรทั่วไปมาก
"ต้นทุนของการทำสงครามและการเกณฑ์กำลังพลสร้างความตึงเครียดอย่างหนักต่อการคลังของรัฐ" โอเมอร์ โมอัฟ (Omer Moav) ศาสตราจารย์ด้านเศรษฐศาสตร์จากมหาวิทยาลัยวอร์วิค (University of Warwick) และมหาวิทยาลัยไรช์แมน (Reichman University) กล่าวกับอัลจาซีรา
"การขาดดุลและหนี้สาธารณะขยายตัวอย่างมาก ทำให้แนวทางการใช้จ่ายในปัจจุบันไม่ยั่งยืน หากไม่มีการปรับโครงสร้างทางการคลัง" โมอัฟกล่าว
"รัฐบาลชุดต่อไปกำลังเผชิญกับความท้าทายครั้งใหญ่"
ไม่ว่าใครจะชนะการเลือกตั้ง นักเศรษฐศาสตร์ระบุว่าแนวโน้มเศรษฐกิจของอิสราเอลส่วนใหญ่จะขึ้นอยู่กับว่าความขัดแย้งในภูมิภาคจะบานปลายหรือคลี่คลาย
"เราคาดว่าเศรษฐกิจจะเติบโตราว 4% ในปี 2026 และจะสูงกว่านี้ในปี 2027" อูซิเยล นักวิเคราะห์จาก EIU กล่าว
"แต่ความเสี่ยงด้านลบต่อการเติบโตยังมีอยู่มาก หากความขัดแย้งในกาซา อิหร่าน หรือแนวรบเลบานอนกลับมาปะทุอีกครั้ง"
"แนวโน้มทั้งหมดขึ้นอยู่กับสถานการณ์ความมั่นคงเป็นหลัก" คิมฮีจากสถาบัน Shoresh กล่าว
"ถ้าเราสามารถยุติสงครามและลดงบด้านการทหารได้ อนาคตก็อาจจะสดใส"
tag:#อิสราเอล #Israel #เศรษฐกิจ #การเลือกตั้ง #Netanyahu #ค่าครองชีพ #เทคโนโลยี #AI #ตะวันออกกลาง #WorldNews #Economy #FarangThai
